Shloka 9
विराटसभायां पाण्डवानां प्रवेशः — Arjuna’s Encomium of Yudhiṣṭhira in Virāṭa’s Court
शरप्रतप्त: स तु नागराज: प्रवेषिताड़ो व्यथितान्तरात्मा । संसीदमानो निपपात मह्ं वज्राहतं शुड्रमिवाचलस्यथ
śaraprataptaḥ sa tu nāgarājaḥ praveśitāḍyo vyathitāntarātmā | saṃsīdamāno nipapāta mahīṃ vajrāhataṃ śṛṅgam ivācalasya ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Nasunog sa tindi ng mga palaso, ang panginoon ng mga elepante—makapangyarihang gaya ng hari ng mga nāga—ay dumanas ng matinding paghihirap sa kaibuturan ng loob. Nanghina ang lakas at nayanig ang diwa, at siya’y bumagsak sa lupa, gaya ng tuktok ng bundok na tinamaan ng kidlat at gumuho. Ipinakikita ng tagpong ito ang malamig na bunga ng lakas-militar: kahit ang makapangyarihan ay naibabagsak kapag ang dahas ay sinalubong ng higit na husay.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the inevitability of consequence in battle: physical might and royal stature do not protect one from collapse when struck by superior force. It also uses a vivid simile to remind the listener that even what seems immovable (a mountain peak) can fall—an ethical reflection on the fragility of power amid violence.
The narrator describes a powerful beast (called nāgarāja, ‘lord among nāgas/elephants’) being burned and tormented by arrows, becoming inwardly distressed, losing strength, and falling to the ground—compared to a mountain summit shattered by a thunderbolt.