Shloka 10
विराटसभायां पाण्डवानां प्रवेशः — Arjuna’s Encomium of Yudhiṣṭhira in Virāṭa’s Court
निपातिते दन्तिवरे पृथिव्यां त्रासाद् विकर्ण: सहसावतीर्य । तूर्ण पदान्यष्टशतानि गत्वा विविंशते: स्यन्दनममारुरोह
nipātite dantivare pṛthivyāṃ trāsād vikarṇaḥ sahasāvatīrya | tūrṇaṃ padāny aṣṭaśatāni gatvā viviṃśateḥ syandanam amāruroha ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang maibagsak sa lupa ang makapangyarihang elepante, si Vikarṇa ay sinakmal ng takot at agad na lumundag pababa. Nagmamadaling tumakas, nilampasan niya ang walong daang hakbang at saka sumakay sa karwahe ni Viviṃśati. Ipinakikita ng pangyayaring ito kung paanong ang biglaang pagbaligtad sa labanan ay sumusubok sa tibay ng isip; ang takot ay nakapagtutulak kahit sa mandirigma na humanap ng agarang kanlungan, mula sa pag-asa sa sarili tungo sa pag-asa sa pag-iingat ng kakampi.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the psychological reality of battle: when circumstances abruptly turn—here, the fall of a powerful elephant—fear can overwhelm composure, prompting retreat and dependence on comrades. It invites reflection on steadiness (dhairya) and the ethical ideal of self-control under pressure.
After a great elephant is knocked down, Vikarṇa becomes frightened, jumps down, runs about eight hundred paces, and then climbs onto Viviṃśati’s chariot, seeking safety and support amid the ongoing combat.