Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

विराटसभायां पाण्डवानां प्रवेशः — Arjuna’s Encomium of Yudhiṣṭhira in Virāṭa’s Court

दुर्योधनश्वापि तमुग्रतेजा: पार्थश्व दुर्योधनमेकवीर: । अन्योन्यमाजोौ पुरुषप्रवीरी समौ समाजग्मतुराजमीढौ

duryodhanaś cāpi tam ugratejāḥ pārthaś ca duryodhanam ekavīraḥ | anyonyam ājau puruṣapravīrau samau samājagmatur ājamīḍhau ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan nito, sumugod si Duryodhana na nag-aalab sa lakas kay Arjuna, at si Arjuna—ang walang kapantay na bayani—ay sumugod din pabalik kay Duryodhana. Sa gitna ng digmaan, ang dalawang pangunahing lalaki, kapwa pantay sa tapang at kapwa mula sa angkan ni Ajamīḍha, ay nagdagsaan sa isa’t isa nang ubod-bilis, harapang nagsalubong. Ipinakikita ng tagpong ito ang paulit-ulit na tensiyon sa Mahābhārata: ang personal na kagitingan at maharlikang pagmamataas ang nagtutulak sa labanan kahit nakataya ang mas malawak na kaayusang moral—ang dharma.

दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उग्रतेजाःthe one of fierce splendor (mighty)
उग्रतेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootउग्रतेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्थःPārtha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
एकवीरःthe sole/peerless hero
एकवीरः:
Karta
TypeAdjective
Rootएकवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
अन्योन्यम्each other (mutually)
अन्योन्यम्:
TypeIndeclinable
Rootअन्योन्य
आचेरुःthey moved/advanced (against)
आचेरुः:
TypeVerb
Rootचर्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
पुरुषप्रवीरौtwo foremost among men
पुरुषप्रवीरौ:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषप्रवीर
FormMasculine, Nominative, Dual
समौequal
समौ:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Dual
समाजग्मतुःthe two came together/closed in
समाजग्मतुः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Dual, Parasmaipada, सम्-आ
अजमीढौthe two descendants of Ajamiḍha
अजमीढौ:
Karta
TypeNoun
Rootअजमीढ
FormMasculine, Nominative, Dual

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Duryodhana
A
Arjuna (Pārtha)
A
Ajamīḍha (dynastic ancestor)

Educational Q&A

The verse highlights how kṣatriya valor and personal pride can propel warriors into direct confrontation; it implicitly invites reflection on whether mere equality in martial power is sufficient, or whether dharma and right purpose should govern the use of strength.

In the battle episode of the Virāṭa Parva, Duryodhana and Arjuna rush at each other simultaneously, meeting as evenly matched champions—both renowned heroes of the Ajamīḍha-descended royal line.