Shloka 173
Tīrtha-yātrā: Phalaśruti and Sacred Geography from Lohitya to Prayāga
Pulastya’s Instruction
तीर्थेषु सर्वदेवानां स्नात: स पुरुषर्षभ । सर्वदुःखै: परित्यक्तो द्योतते शशिवन्नर:,शत्रुदमन महाराज! पद्मनाभ भगवान् नारायणके निकट जाकर (उनका दर्शन करके) मनुष्य तेजस्वी रूप धारण करके भगवान् विष्णुके लोकमें जाता है। पुरुषरत्न! सब देवताओंके तीर्थोंमें स्नान करके मनुष्य सब दु:खोंसे मुक्त हो चन्द्रमाके समान प्रकाशित होता है
tīrtheṣu sarvadevānāṁ snātaḥ sa puruṣarṣabha | sarvaduḥkhaiḥ parityakto dyotate śaśivannaraḥ |
Sinabi ni Ghūlastya: “O toro sa mga tao, ang sinumang nakaligo sa mga banal na tawiran ng lahat ng mga diyos ay napapalaya sa bawat dalamhati; pagkalaya sa lahat ng pagdurusa, siya’y nagniningning sa gitna ng mga tao na gaya ng buwan. Ang aral ay ito: ang paglalakbay-dambana at ang ritwal na paglilinis, kapag isinagawa nang may paggalang, ay inilalarawan bilang daan ng panloob na pagdalisay at pag-angat mula sa lungkot, hanggang sa isang buhay na maliwanag at muling pinatibay sa kabutihang-asal.”
घुलस्त्य उवाच
Educational Q&A
The verse presents tīrtha-snān (bathing at sacred places) as a dharmic act that symbolically and spiritually removes sorrow and impurity, leading to a state of radiance and well-being—an ethical renewal expressed through the image of moonlike brightness.
A speaker named Ghūlastya addresses a revered listener (“best of men”) and praises the fruit of pilgrimage: one who bathes at the tīrthas associated with the gods becomes free from suffering and shines like the moon, reinforcing the Mahābhārata’s tīrtha-yātrā motif in the Vana Parva.