Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Vidura’s Recall from Kāmyaka-vana and Reconciliation with Dhṛtarāṣṭra (विदुरानयनम् / क्षमायाचनम्)

एष प्रत्यागतो मन्त्रो धृतराष्ट्रस्य धीमत: । विदुर: पाण्डुपुत्राणां सुहृद्‌ विद्वान्‌ हिते रत:,“बुद्धिमान पिताजीका यह मन्त्री विदुर फिर लौट आया। विदुर विद्वान्‌ होनेके साथ ही पाण्डवोंका सुहृद्‌ और उन्हींके हितसाधनमें संलग्न रहनेवाला है

eṣa pratyāgato mantro dhṛtarāṣṭrasya dhīmataḥ | viduraḥ pāṇḍuputrāṇāṃ suhṛd vidvān hite rataḥ ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang marunong na ministro ni Dhṛtarāṣṭra—si Vidura—ay nagbalik. Siya’y may dunong at malinaw ang paghatol, tunay na mabuting kaibigan ng mga anak ni Pāṇḍu, at laging nakatuon sa kanilang kapakinabangan.”

एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्यागतःreturned
प्रत्यागतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रति-आ-गम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
मन्त्रीminister, counsellor
मन्त्री:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धृतराष्ट्रस्यof Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Genitive, Singular
धीमतःof the wise
धीमतः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Genitive, Singular
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डुपुत्राणाम्of the sons of Pāṇḍu (the Pāṇḍavas)
पाण्डुपुत्राणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
FormMasculine, Genitive, Plural
सुहृत्friend, well-wisher
सुहृत्:
Karta
TypeNoun
Rootसुहृद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विद्वान्learned, wise
विद्वान्:
Karta
TypeAdjective
Rootविद्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular
हितेin (their) welfare
हिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहित
FormNeuter, Locative, Singular
रतःdevoted, engaged
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
V
Vidura
P
Pāṇḍuputrāḥ (Pāṇḍavas)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical ideal of a counsellor: true wisdom expresses itself as commitment to others’ welfare (hita) and loyal friendship (suhṛt), even within a politically tense court.

Vaiśampāyana identifies Vidura as having returned and characterizes him: he is Dhṛtarāṣṭra’s wise minister, yet also a learned well-wisher devoted to the good of the Pāṇḍavas—setting up his role as a moral voice in the unfolding events.