Shloka 35
Dharma-śaṅkā-nivāraṇa: Yudhiṣṭhira’s Response on Karma-Phala and Trust in Dharma
पुरुष: फलमाप्रोति चतुर्थ नात्र कारणम् | कुशला: प्रतिजानन्ति ये वै तत्त्वविदो जना:,क्योंकि यह देखा जाता है कि हठ तथा दैवसे सब कार्योकी धारावाहिक रूपसे सिद्धि हो रही है। जो लोग तत्त्वज्ञ एवं कुशल हैं, वे प्रतिज्ञापूर्वक कहते हैं कि मनुष्य कुछ फल दैवसे, कुछ हठसे और कुछ स्वभावसे प्राप्त करता है। इस विषयमें इन तीनोंके सिवा कोई चौथा कारण नहीं है
yudhiṣṭhira uvāca | puruṣaḥ phalam āpnoti caturthaṃ nātra kāraṇam | kuśalāḥ pratijānanti ye vai tattvavido janāḥ |
Wika ni Yudhiṣṭhira: “Nakakamit ng tao ang mga bunga, at sa bagay na ito’y wala nang ikaapat na sanhi. Ang mga bihasa at tunay na nakakabatid ng katotohanan ay mariing nagsasabi na ang tao’y nakakamtan ang ilang bunga dahil sa tadhana, ang ilan dahil sa matigas na pagsisikap, at ang ilan dahil sa sariling likas na pagkatao.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Results arise from three sources—fate (daiva), personal exertion or forceful effort (hāṭha/puruṣakāra), and one’s inherent nature (svabhāva); no separate fourth cause is needed to explain success or failure.
In the forest-exile discourse, Yudhiṣṭhira reflects on why outcomes occur and articulates a principled view that balances destiny, human striving, and innate disposition as the main explanatory factors.