Shloka 31
Rāma’s Abhiṣeka Plan, Kaikeyī’s Boon, and the Initiation of the Exile
Mārkaṇḍeya’s Account
दुर्वासा मुनि इस प्रकार कह ही रहे थे कि एक देवदूत विमानके साथ मुद्गल ऋषिके पास आ पहुँचा ।। हंससारसयुक्तेन किड॒किणीजालमालिना । कामगेन विचित्रेण दिव्यगन्धवता तथा,उस विमानमें हंस एवं सारस जुते हुए थे। क्षुद्र-घधण्टिकाओंकी जालीसे उसे सुसज्जित किया गया था तथा उससे दिव्य सुगन्ध फैल रही थी। वह विमान देखनेमें बड़ा विचित्र और इच्छानुसार चलनेवाला था
haṃsasārasayuktena kiḍakiṇījālamālinā | kāmagena vicitreṇa divyagandhavatā tathā ||
Wika ni Vyāsa: Habang nagsasalita pa nang gayon ang pantas na si Durvāsā, dumating sa harap ni Ṛṣi Mudgala ang isang sugo ng mga diyos, kasama ang isang makalangit na vimāna. Ang vimāna’y hinihila ng mga sisne at tagak, pinalamutian ng lambat ng maliliit na kampanilyang kumakalansing; nakagagalaw ayon sa nais, kagila-gilalas pagmasdan, at naglalaganap ng samyo ng langit.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse underscores a common Mahābhārata ethic: steadfast austerity and disciplined virtue attract divine recognition. The splendid, wish-moving vimāna symbolizes the fruition of puṇya, reminding the listener that ethical self-control yields tangible spiritual reward.
While Durvāsā is speaking, a divine messenger arrives to Mudgala with a celestial vimāna. Its swan-and-crane team, tinkling bell-net adornments, and divine fragrance mark it as a heavenly conveyance, signaling an impending divine invitation or honor for Mudgala.