Rāma’s Abhiṣeka Plan, Kaikeyī’s Boon, and the Initiation of the Exile
Mārkaṇḍeya’s Account
भुक्त्वा चान्नं ततः सर्वमुच्छिष्टेनात्मनस्तत: । अथाड़ूं लिलिपेडन्नेन यथागतमगाच्च स:,इस तरह सारा भोजन उदरस्थ करके दुर्वासाजीने जूठन लेकर अपने सारे अंगोंमें लपेट ली और फिर जैसे आये थे, वैसे ही चल दिये
bhuktvā cānnaṃ tataḥ sarvam ucchiṣṭenātmanas tataḥ | athāḍūṃ liliped anena yathāgatam agāc ca saḥ ||
Pagkakain ng lahat ng pagkain, kinuha niya ang munting natira bilang sariling tira; ipinahid niya iyon sa kanyang mga bisig at buong katawan, at umalis na gaya ng kanyang pagdating. Sa balangkas ng aral ng salaysay, ang gawaing ito’y tanda ng sariling-kasapatan ng asetik at ng pagsasara ng tagpo—tinatanggap ang inialay, walang iniiwang pag-angkin, at nagpapatuloy nang walang pagkakabuhol.
व्यास उवाच
The verse underscores ascetic self-sufficiency and ethical closure: one accepts what is given without greed, leaves no further demand, and moves on—suggesting restraint, non-attachment, and respect for the limits of hospitality.
After consuming the offered meal, the ascetic takes the remaining leavings, smears them on his body, and departs in the same manner as he arrived, indicating the encounter has ended and no further claim remains.