Shloka 296
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
न तारयति दातार ब्राह्मणं नैव नैव तु । एक गौ एक ही ब्राह्मणको देनी चाहिये; बहुतोंको कभी नहीं (क्योंकि एक ही गौ यदि बहुतोंको दी गयी, तो वे उसे बेचकर उसकी कीमत बाँट लेंगे)। दान की हुई गौ यदि बेच दी गयी, तो वह दाताकी तीन पीढ़ियोंको हानि पहुँचाती है। वह न तो दाताको ही पार उतारती है न ब्राह्मणको ही
na tārayati dātāraṁ brāhmaṇaṁ naiva naiva tu |
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang gayong handog ay hindi nakapagtatawid—ni sa nagbibigay ni sa Brahmanang tumatanggap—tungo sa kabanalan; hindi kailanman.” Sa diwa ng talata, nagbababala siya na ang isang baka ay dapat ihandog sa iisang Brahmana, hindi hinahati sa marami; sapagkat kung ang inihandog na baka ay ipagbili at paghahatian ang halaga, nawawala ang kabanalan ng dāna at nagiging kapinsalaan pa sa angkan ng nagbibigay hanggang tatlong salinlahi.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
A gift must be given in a dharmic manner to yield merit. If a cow-gift is handled improperly—such as being effectively converted into shared cash by selling it—then it fails to ‘save’ either donor or recipient and can even bring harm to the donor’s lineage.
Mārkaṇḍeya is instructing on dāna-dharma (the right way to give). He emphasizes that certain gifts, especially a cow, should be given intact to a single qualified Brahmin; otherwise the act loses its sacred purpose and becomes ethically flawed.