Adhyaya 201

Verse 1

#:73:.8 #:23:.7 () हि 2 7 द्विशततमो<्ध्याय: निन्दित दान

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang marinig ng hari (Yudhiṣṭhira) mula sa lubhang mapalad na dakilang pantas na si Mārkaṇḍeya ang salaysay tungkol kay Haring Indradyumna at ang pag-abot sa langit, pinagbulay-bulayan niya ito ayon sa ganap na kahulugan nito.

Verse 2

कीदृशीषु हावस्थासु दत्त्वा दानं महामुने

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: “O dakilang pantas, sa anong mga kalagayan at kundisyon nagiging tunay na may bisa bilang mapagkawanggawang handog ang isang kaloob na naibigay na?”

Verse 3

गार्हस्थ्ये5प्यथवा बाल्ये यौवने स्थविरे5पि वा । यथा फलं समश्नाति तथा त्वं कथयस्व मे,“मनुष्य बाल्यावस्था या गृहस्थाश्रममें, जवानीमें अथवा बुढ़ापेमें दान देनेसे जैसा फल पाता है, उसका मुझसे वर्णन कीजिये”

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Maging sa yugto ng maybahay, o sa pagkabata, kabataan, at maging sa katandaan—isalaysay mo sa akin kung paano tinatamasa ng tao ang bunga (ng pagbibigay) sa bawat kalagayan; ilarawan mo sa akin ang kinalabasan ayon sa tunay na nararanasan.”

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच वृथा जन्मानि चत्वारि वृथा दानानि षोडश । वृथा जन्म ह्[पुत्रस्य ये च धर्मबहिष्कृता:

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Apat na uri ng kapanganakan ang walang saysay, at labing-anim na uri ng pagbibigay ang walang saysay. Tunay ngang walang saysay ang kapanganakan ng taong walang anak na lalaki, at gayundin ang sa mga itinakwil mula sa dharma.”

Verse 5

परपाकेषु ये5श्रन्ति आत्मार्थ च पचेत्‌ तु यः । पर्यश्नन्ति वृथा ये च तदसत्यं प्रकीर्त्यते

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Yaong mga nagpapakapagod sa kusina ng iba, at ang nagluluto para lamang sa sariling kapakinabangan; at yaong kumakain nang walang wastong layon o karapatan—ang gayong asal ay ipinahahayag na ‘asat’ (hindi totoo/hindi wasto).”

Verse 6

आरूढपतिते दत्तमन्यायोपहृतं च यत्‌ । व्यर्थ तु पतिते दान॑ ब्राह्मणे तस्करे तथा

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang handog na ibinigay sa taong bumagsak matapos umakyat sa mas mataas na disiplina (ārūḍha-patita) ay walang bunga; gayundin, anumang iniaalay mula sa yamang natamo sa kawalang-katarungan ay walang saysay. Gayon din, ang kawanggawa sa nalugmok na brāhmaṇa at sa magnanakaw ay nauuwi sa wala.”

Verse 7

गुरौ चानृतिके पापे कृतघ्ने ग्रामयाजके । वेदविक्रयिणे दत्तं तथा वृषलयाजके

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang handog sa gurong mapanlinlang, makasalanan at di-makatotohanan; sa taong walang utang-na-loob; sa paring-baryo na nagsasagawa ng ritwal kapalit ng bayad; sa nagbebenta ng Veda; at gayundin sa paring nag-oopisyal para sa mga itinuturing na labas sa uri—ang gayong pagbibigay ay may dungis sa dharma at hindi nagbubunga ng dalisay na gantimpala na inaasahan sa dāna.”

Verse 8

ब्रह्मबन्धुषु यद्‌ दत्तं यद्‌ दत्तं वृषलीपतौ । स्त्रीजनेषु च यद्‌ दत्तं व्यालग्राहे तथैव च

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Anumang handog na ibinibigay sa isang ‘Brahmin sa pangalan lamang’ (yaong walang tunay na asal-Brahmin), anumang ibinibigay sa asawa ng babaeng mababang uri, anumang ibinibigay sa kababaihan bilang isang pangkat nang walang pag-iingat, at gayundin anumang ibinibigay kapag ang tao’y nasakmal o nasilo ng mabangis na maninila—ang gayong pagbibigay ay itinuturing na may kapintasan sa dharma, sapagkat ginawa ito nang hindi isinasaalang-alang ang karapat-dapat, ang layon, at ang wastong pagkakataon.”

Verse 9

परिचारकेषु यद्‌ दत्तं वृथा दानानि षोडश । पिता आदि गुरुजन

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang mga handog na ibinibigay sa mga hindi karapat-dapat ay nauuwi sa kawalang-bunga; at ang gayong ‘mga handog na walang bunga’ ay sinasabing labing-anim ang uri. At ang taong nababalot ng tamas at nagbibigay dahil sa takot o galit—mararanasan niya ang bunga ng gayong pagbibigay sa susunod na kapanganakan bilang pagdurusa (maging mula pa sa sinapupunan). Ngunit ang nagbibigay sa tunay na karapat-dapat na mga brāhmaṇa ay tatamasa ng bunga ng handog na iyon sa wastong sukat, ayon sa laki ng kabutihang naipon.”

Verse 10

भुदुक्ते च दानं तत्‌ सर्व गर्भस्थस्तु नर: सदा । ददद्‌ दान द्विजातिभ्यो वृद्धभावेन मानव:

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Kapag ang handog ay ibinigay sa takot, pagkabalisa, kadiliman ng isip, o sa galit, mararanasan ng tao ang buong bunga ng pagbibigay na iyon sa susunod na kapanganakan habang siya’y nasa sinapupunan pa—ibig sabihin, ang kawanggawang tamasiko ay nahihinog bilang pagdurusa. Ngunit ang taong nagbibigay nang may hinog at mapitagang layon sa mga ‘dalawang-ulit na isinilang’ (mga karapat-dapat na brāhmaṇa) ay tatamasa ng bunga ng handog na iyon nang higit, ayon sa kadakilaan ng tumatanggap at sa kalagayang-loob ng nagbibigay.”

Verse 11

राजन! इसीलिये मनुष्यको चाहिये कि वह स्वर्ग-मार्गपर अधिकार पानेकी इच्छासे सभी अवस्थाओंमें (श्रेष्ठ) ब्राह्मणोंको ही सब प्रकारके दान दे

Wika ni Mārkaṇḍeya: “O Hari, kaya ang taong nagnanais magkaroon ng karapatang tumahak sa landas patungong langit ay dapat, sa lahat ng kalagayan ng buhay, magbigay ng iba’t ibang handog lalo na sa mga karapat-dapat na brāhmaṇa.”

Verse 12

युधिछिर उवाच चातुर्वर्ण्यस्य सर्वस्य वर्तमाना: प्रतिग्रहे । केन विप्रा विशेषेण तारयन्ति तरन्ति च

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O dakilang pantas, kung ang mga brāhmaṇa ay tumatanggap ng mga handog mula sa lahat ng apat na varṇa, sa anong natatanging disiplina o tuntunin sila nakapagliligtas sa iba at nakakatawid din para sa kanilang sarili?”

Verse 13

तस्मात्‌ सर्वास्ववस्थासु सर्वदानानि पार्थिव | दातव्यानि द्विजातिभ्य: स्वर्गमार्गजिगीषया

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Kaya nga, O hari, sa lahat ng kalagayan ng buhay at sa lahat ng panahon, ang sinumang nagnanais magwagi sa landas patungong langit ay dapat laging magbigay ng kaloob sa mga ‘dalawang ulit na isinilang’ (dvija). Sapagkat sa pamamagitan ng japa, ng pagbigkas ng mga mantra, ng paghahandog sa apoy (homa), ng sariling pag-aaral (svādhyāya) at pag-aaral ng Veda, hinuhubog ng mga Brāhmaṇa ang ‘bangkang yari sa Veda’; sa bangkang iyon ay tinatawid nila ang iba, at sila man ay nakakatawid din.”

Verse 14

ब्राह्मणांस्तोषयेद्‌ यस्तु तुष्यन्ते तस्य देवता: । वचनाच्चापि विप्राणां स्वर्गलोकमवाप्लनुयात्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sinumang nagpapasaya sa mga Brāhmaṇa ay nagpapasaya rin sa mga diyos. At sa salita ng mga Brāhmaṇa—sa kanilang pagpapala—maaaring marating ng tao ang daigdig ng langit.”

Verse 15

पितृदैवतपूजाभिर््राह्यिणाभ्यर्चनेन च । अनन्तं पुण्यलोकं तु गन्तासि त्वं न संशय:,राजन! तुम पितरों और देवताओंकी पूजासे तथा ब्राह्मणोंका आदर-सत्कार करनेसे अक्षय पुण्यलोकमें जाओगे, इसमें संशय नहीं है

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa pagsamba sa mga Pitṛ (mga ninuno) at sa mga diyos, at sa paggalang at mapitagang paglilingkod sa mga Brāhmaṇa, O hari, tiyak na mararating mo ang di-nasisirang, walang-hanggang daigdig ng kabutihang-loob; dito’y walang alinlangan.”

Verse 16

युधिष्ठिरो महाराज पुन: पप्रच्छ तं॑ मुनिम्‌ । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! महाभाग मार्कण्डेयजीके मुखसे राजर्षि इन्द्रद्युम्नको पुनः स्वर्गकी प्राप्तिका वृत्तान्त सुनकर राजा युधिष्ठिरने उन मुनीश्वरसे फिर प्रश्न किया

Sinabi ni Vaiśampāyana: Matapos marinig mula sa kagalang-galang na si Mārkaṇḍeya ang salaysay kung paanong muling nakamtan ng haring-muni na si Indradyumna ang langit, muling nagtanong si Haring Yudhiṣṭhira sa pantas na iyon: “Kung ang katawan ng isang tao ay nalulunod sa plema at iba pang mga likido ng katawan, siya’y naghihingalo at nawalan na ng malay—ngunit minimithi pa rin ang langit na nagdadala ng kabutihan—kung gayon, tunay ngang dapat parangalan nang wasto ang mga Brāhmaṇa (bilang gawa ng dharma at pagkamatuwid).”

Verse 17

श्राद्धकाले तु यत्नेन भोक्तव्या हाजुगुप्सिता: । दुर्वर्गः कुनखी कुछी मायावी कुण्डगोलकी

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa panahon ng śrāddha, dapat magsikap nang maingat na pakainin lamang ang mga hindi karapat-dapat sisihin. Ang mga may hamak na asal, yaong may sakit ang mga kuko, yaong dinadapuan ng kasuklam-suklam na karamdaman, yaong mapanlinlang, at yaong may sinisisi o kinokondena ang pinagmulan—sila’y dapat iwasan sa śrāddha. Sapagkat kung ang śrāddha ay isinasagawa para sa mga tumatanggap na hindi nararapat, ito’y nagiging hinahatulang śrāddha; at ang hinahatulang śrāddha ay pumipinsala sa nagtataguyod gaya ng apoy na lumalamon sa tuyong kahoy.”

Verse 18

वर्जनीया: प्रयत्नेन काण्डपृष्ठाश्न देहिनः । जुगुप्सितं हि यच्छाद्धं दहत्यग्निरिवेन्धनम्‌

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Sa śrāddha, dapat na maingat na iwasan ang mga taong nabubuhay sa hamak na paraan—yaong kumakain ng maruruming latak, na wari’y pagkaing naiwan sa likod ng basag na palayok. Sapagkat ang śrāddha na nagiging kapintasan ay tunay na kasuklam-suklam, at winawasak nito ang nagtataguyod ng handog gaya ng apoy na lumalamon sa panggatong. (Sa diwa ng talata, ang ritwal ay dapat iukol sa karapat-dapat na mga brāhmaṇa; ang pagpapakain sa di-karapat-dapat ay ginagawang sanhi ng kapinsalaan ang alay sa mga ninuno, sa halip na kabutihang-loob.)

Verse 19

ये ये श्राद्धे न युज्यन्ते मूकान्धवधिरादय: । तेडपि सर्वे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगै:

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang mga brāhmaṇa na itinuturing na di-angkop sa śrāddha—gaya ng pipi, bulag, bingi, at iba pa—ay maaari pa ring isama, kung sila’y pauupuin at isasagawa ang paglahok kasama ng mga brāhmaṇa na dalubhasa sa Veda.”

Verse 20

प्रतिग्रहश्च वै देय: शृणु यस्य युधिष्ठिर । प्रदातारं तथा55त्मानं यस्तारयति शक्तिमान्‌

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang pagtanggap (ng kaloob) ay dapat ding gawin bilang tungkulin—makinig ka, O Yudhiṣṭhira, sa tuntunin nito. Tanggapin lamang mula sa isang nagbibigay na may kakayahan, na sa pamamagitan ng kanyang pagbibigay ay naiaangat kapwa ang tumatanggap at ang kanyang sarili.”

Verse 21

तस्मिन्‌ देयं द्विजे दानं सर्वागमविजानता । प्रदातारं यथा55त्मानं तारयेद्‌ यः स शक्तिमान्‌

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Kaya nga, ang taong tunay na nakauunawa sa kabuuan ng banal na kaalaman ay dapat magbigay ng kawanggawa sa brāhmaṇa na may kapangyarihang itawid kapwa ang nagbibigay at ang kanyang sarili sa karagatan ng pag-iral sa daigdig. Ang gayong brāhmaṇa lamang ang dapat ituring na tunay na may kakayahan.”

Verse 22

न तथा हविषो होमैर्न पुष्पैननिलेपनै: । अग्नय: पार्थ तुष्यन्ति यथा हृतिथिभोजने

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “O Pārtha, anak ni Kuntī—hindi kasing-lugod ang Apoy sa mga handog na ibinubuhos sa paghahandog, ni sa mga bulaklak at pabango, gaya ng pagkalugod niya sa pagpapakain sa mga panauhin nang may kusang-loob na puso.”

Verse 23

तस्मात्‌ त्वं सर्वयत्नेन यतस्वातिथिभोजने । पादोदकं पादघृतं दीपमन्न॑ प्रतिश्रयम्‌

Kaya’t dapat kang magsikap nang buong lakas upang parangalan at pakainin ang mga panauhin. Ihandog ang tubig na panghugas ng paa, pabango o ghee na ipapahid sa paa, isang ilawan, pagkain, at nararapat na masisilungan—ang mga paggalang na ito ang nagtataguyod ng dharma at nagpapanatili ng banal na ugnayan ng maybahay at manlalakbay.

Verse 24

देवमाल्यापनयन द्विजोच्छिष्टावमार्जनम्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “O pinakamainam sa mga hari, ang pag-aalis sa tamang panahon ng sandalwood, mga bulaklak, at iba pang handog na inilagay sa anyo ng diyos; ang paglilinis ng natira matapos kumain ang mga Brahmin; ang pag-aayos sa kanila ng paste ng sandalwood at mga kuwintas ng bulaklak; ang paglilingkod at pagsamba sa kanila; at ang marahang pagmamasahe sa kanilang mga paa at mga sangkap—bawat isa sa mga gawaing ito, kahit mag-isa lamang, ay may higit na gantimpalang espirituwal kaysa sa pag-aalay ng isang baka. Ang ganitong paglilingkod na nakaugat sa paggalang at pagpapakumbaba ay ipinahahayag na isang nakahihigit na anyo ng dharma.”

Verse 25

आकल्प: परिचर्या च गात्रसंवाहनानि च । अन्नैकैकं नृपश्रेष्ठ गोदानाद्धयतिरिच्यते

Wika ni Mārkaṇḍeya: “O pinuno ng mga tao, kahit isang gawa lamang—tulad ng masusing personal na paglilingkod, wastong pag-aasikaso, o pagmamasahe sa mga sangkap (ng karapat-dapat)—ay humihigit sa gantimpala ng pag-aalay ng isang baka. Ang mapagpakumbaba at napapanahong paglilingkod na may paggalang ay mas mabigat kaysa sa malalaking handog, sapagkat tuwirang pinararangalan at sinusuportahan nito ang mga nagtataglay ng dharma.”

Verse 26

इन्द्रलोक॑ त्वनुभवेत्‌ पुरुषस्तद्‌ ब्रवीहि मे । “महामुने! किन अवस्थाओंमें दान देकर मनुष्य इन्द्रलोकका सुख भोगता है? यह मुझे बतानेकी कृपा करें”

Wika ni Vaiśaṁpāyana: “Sabihin mo sa akin: sa anong uri ng handog nakatatamasa ang tao ng daigdig ni Indra? Walang alinlangan na sa pag-aalay ng kapilā na baka (bakang kulay kayumangging dilaw) ay napapalaya siya sa kasalanan. Kaya dapat pagandahin ang kapilā na baka at ihandog siya sa isang ‘dalawang-beses na isinilang’ (isang Brahmin).”

Verse 27

श्रोत्रियाय दरिद्राय गृहस्थायाग्निहोत्रिणे | पुत्रदाराभिभूताय तथा हानुपकारिणे

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang handog ay dapat ibigay sa isang Brahmin na tunay na bihasa sa Veda (śrotriya), na dukha, na namumuhay bilang maybahay na may disiplina at nagpapanatili ng araw-araw na Agnihotra; yaong dinadaganan ng pasanin ng asawa at mga anak at, dahil sa kahirapan, kailangang tiisin ang kanilang panunumbat; at yaong mula sa kaniya ang nagbibigay ay walang natanggap na kapalit, ni makatuwirang makaaasa ng kapalit sa hinaharap.”

Verse 28

एवंविधेषु दातव्या न समृद्धेषु भारत । को गुणो भरतश्रेष्ठ समृद्धेष्वभिवर्जितम्‌,भारत! ऐसे ही लोगोंको गोदान करना चाहिये, धनवानोंको नहीं। भरतश्रेष्ठ! धनवानोंको देनेसे क्या लाभ है?

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa mga taong ganitong uri dapat ibigay ang kaloob, O Bhārata—hindi sa mga taong sagana na. O pinakamainam sa angkan ng Bharata, anong tunay na kabutihang-loob ang makakamit sa pagbibigay sa mayayaman na wala namang kakulangan?”

Verse 29

एकस्यैका प्रदातव्या न बहूनां कदाचन | सा गौर्विक्रयमापन्ना हन्यात्‌ त्रिपुरुषं कुलम्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang isang baka ay dapat ibigay lamang sa iisang karapat-dapat na tatanggap—huwag kailanman sa marami nang sabay-sabay. Kapag ang bakang iyon, matapos maibigay, ay itinulak sa pagbebenta at itinuring na kalakal, maaari nitong idulot ang kapahamakan sa isang angkan hanggang tatlong salinlahi.”

Verse 30

सुवर्णस्य विशुद्धस्य सुवर्ण य: प्रयच्छति

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sinumang magbigay ng ginto—gintong dalisay at pinong-pinong nilinis—ay gumagawa ng dakilang kabutihan at nagkakamit ng malaking gantimpala.”

Verse 31

अनड्वाहं तु यो दद्याद्‌ बलवन्तं धुरंधरम्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sinumang magbigay ng isang malakas na bakang toro na panghila—may lakas magdala ng pamatok at magpasan ng bigat—ay nagkakamit ng dakilang gantimpala.”

Verse 32

वसुन्धरां तु यो दद्याद्‌ द्विजाय विदुरात्मने

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sinumang makapagkaloob ng mismong lupa—ang lupain at ang yaman nitong taglay—sa isang brāhmaṇa na karapat-dapat, may disiplina at malinaw ang paghatol…”

Verse 33

पृच्छन्ति चात्र दातारं वदन्ति पुरुषा भुवि

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Dito sa lupa, kapag ang mga tao’y nagtatanong tungkol sa isang nagbibigay at pinupuri ang nagkakaloob, maging ang taong nagtuturo kung saan makakakuha ng pagkain ay pinupuri ring kapantay ng nagbibigay ng pagkain—walang alinlangan dito.”

Verse 34

अध्वनि क्षीणगात्राश्न पांसुपादावगुण्ठिता: । तेषामेव श्रमार्तानां यो हान्न॑ं कथयेद्‌ बुध:

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa daan, lupaypay ang mga katawan, nababalutan ng alikabok ang mga paa; ang mga taong iyon ay dinadaganan ng pagod. Ang marunong ay dapat magsabi (at maglaan) ng pagkain para sa kanila—lunas sa kagyat nilang paghihirap.”

Verse 35

तस्मात्‌ त्वं सर्वदानानि हित्वान्नं सम्प्रयच्छ ह

Kaya’t isantabi mo ang lahat ng ibang uri ng kaloob at, sa lahat ng panahon, maghandog ng pagkain—magbigay ng ikabubuhay.

Verse 36

यथाशक्ति च यो दद्यादन्नं विप्रेषु संस्कृतम्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sinumang, ayon sa kanyang kakayahan, magbigay sa mga Brahmin ng pagkaing inihandang wasto—siya’y tumitindig sa aral ng matuwid na pagkakawanggawa, at iginagalang ang mga banal na panauhin sa nararapat na sustansiya.”

Verse 37

अन्नमेव विशिष्ट हि तस्मात्‌ परतरं न च

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang pagkain lamang ang tunay na namumukod; walang hihigit dito. Kaya ang pagkain ang pinakamahalaga sa lahat ng bagay—walang ikalawang mas dakila pa. Sa mga Veda, ang pagkain ay tinatawag na Prajāpati; si Prajāpati ay inuunawa bilang ang Taon (saṁvatsara). Ang Taon ay may likas na anyo ng yajña, at sa loob ng yajña naitatatag ang kagalingan at katatagan ng lahat ng nilalang.”

Verse 38

अन्न प्रजापतिश्नोक्त: स च संवत्सरो मतः । संवत्सरस्तु यज्ञोडसौ सर्व यज्ञे प्रतेष्ठितम्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa mga Veda, ang pagkain (anna) ay ipinahayag na si Prajāpati; at si Prajāpati ay nauunawaang siyang Taon (saṁvatsara). Ang Taon mismo ang siyang Handog na Sakripisyo (yajña), at sa sakripisyo nakasalig ang lahat. Kaya ang pagkain ang pinakamasigla at pinakamahalaga sa lahat—walang hihigit pa rito.”

Verse 39

तस्मात्‌ सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च । तस्मादन्नं विशिष्ट हि सर्वेभ्य इति विश्रुतम्‌,यज्ञसे समस्त चराचर प्राणी उत्पन्न होते हैं। अत: अन्न ही सब पदार्थोसे श्रेष्ठ है। यह बात सर्वत्र प्रसिद्ध है

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Mula sa pagkain nagmumula ang lahat ng nilalang—maging ang di-gumagalaw at ang gumagalaw. Kaya ang pagkain ay tunay na nakahihigit sa lahat; ito’y katotohanang kinikilala sa lahat ng dako.”

Verse 40

येषां तटाकानि महोदकानि वाप्यश्च कूपाश्च प्रतिश्रयाश्व अन्नस्य दानं मधुरा च वाणी यमस्य ते निर्वचना भवन्ति

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Yaong nagpapagawa ng malalalim na imbakan ng tubig—kasama ang mga balon na may hagdan (stepwell), mga balon, at mga silungan para sa mga manlalakbay—yaong nagbibigay ng pagkain bilang limos at nagsasalita nang banayad at matamis: para sa kanila, nawawalan ng bisa ang kapangyarihan ni Yama. Ibig sabihin, hindi na nila kailangang marinig man lamang ang panawagan ni Yama, sapagkat inilalagay sila ng gayong kabutihan sa labas ng abot ng kanyang parusa.”

Verse 41

धान्यं श्रमेणार्जितवित्तसंचितं विप्रे सुशीले च प्रयच्छते यः । वसुन्धरा तस्य भवेत्‌ सुतुष्टा धारां वसूनां प्रतिमुज्चतीव

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sinumang nagbibigay sa isang marangal at maayos na brāhmaṇa ng butil at yaman na kanyang pinaghirapan at maingat na naipon—sa kanya’y labis na nalulugod ang Diyosa ng Lupa, si Vasudhā, na wari’y pinakakawalan para sa kanya ang umaagos na batis ng kayamanan.”

Verse 42

अन्नदा: प्रथमं यान्ति सत्यवाक्‌ तदनन्तरम्‌ | अयाचितप्रदाता च सम॑ यान्ति त्रयो जना:

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang mga nagbibigay ng pagkain ang unang nakapapasok sa langit. Kasunod nila ang nagsasalita ng katotohanan. Pagkaraan ay ang nagbibigay nang hindi na hinihingan. Kaya ang tatlong ito—bawat isa’y may sariling anyo ng kabutihan—ay nakaaabot sa iisang mapalad na hantungan.”

Verse 43

वैशम्पायन उवाच कौतूहलसमुत्पन्न: पर्यपृच्छद्‌ युधिष्ठिर: । मार्कण्डेयं महात्मानं पुनरेव सहानुज:

Wika ni Vaiśampāyana: “O Haring Janamejaya! Pagkaraan nito, si Dharmaraja Yudhiṣṭhira, kasama ang kaniyang mga kapatid, ay napuspos ng matinding pag-uusisa at muling nagtanong sa dakilang si Mārkaṇḍeya nang ganito—”

Verse 44

यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च । कीदृशं किम्प्रमाणं वा कथं वा तन्महामुने । तरन्ति पुरुषाश्वैव केनोपायेन शंस मे

“O Mahamuni! Gaano kalayo ang pagitan ng daigdig ng tao at ng kaharian ni Yama? Ano ang anyo nito, gaano kalawak? At sa anong paraan makalalampas ang mga tao sa mga panganib doon? Ipaalam mo sa akin.”

Verse 45

मार्कण्डेय उदाच सर्वगुह्मृतमं प्रश्न॑ पवित्रमृषिसंस्तुतम्‌ । कथयिष्यामि ते राजन्‌ धर्म्य धर्मभूतां वर

Wika ni Mārkaṇḍeya: “O Hari, pinakamainam sa mga matuwid! Ang iyong tanong ay lubhang lihim, malalim na nakapaglilinis, kaayon ng dharma, at pinupuri maging ng mga rishi. Makinig ka—ipapaliwanag ko sa iyo ang bagay na ito na ukol sa dharma.”

Verse 46

षडशीतिसहस्तराणि योजनानां नराधिप । यमलोकस्य चाध्वानमन्तरं मानुषस्य च,महाराज! मनुष्यलोक और यमलोकके मार्ममें छियासी हजार योजनोंका अन्तर है

“O panginoon ng mga tao, dakilang hari—sa pagitan ng daigdig ng tao at ng kaharian ni Yama ay may layo na walumpu’t anim na libong yojana.”

Verse 47

आकाशं तदपानीयं घोरं कान्तारदर्शनम्‌ । न तत्र वृक्षच्छाया वा पानीयं केतनानि च

“Ang pook na iyon ay wari’y hungkag na langit—walang tubig—at ang anyo’y isang kakilakilabot na ilang. Doon ay walang lilim ng punò, walang maiinom na tubig, at walang tahanan o masisilungan.”

Verse 48

नीयते यमदूतैस्तु यमस्याज्ञाकरैर्बलात्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Siya’y sapilitang inaakay ng mga sugo ni Yama—yaong mga tumutupad sa utos ng Panginoon ng Kamatayan—na nagpapakita kung gaano kahindi matatakasan ang bunga ng sariling gawa kapag dumating ang oras ng paghatol.

Verse 49

नरा: स्त्रियस्तथैवान्ये पृथिव्यां जीवसंज्ञिता: । यमराजकी आज्ञाका पालन करनेवाले यमदूत इस पृथ्वीपर आकर यहाँके पुरुषों, स्त्रियों तथा अन्य जीवोंको बलपूर्वक पकड़ ले जाते हैं || ४८ ई ।।

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang mga lalaki, babae, at lahat ng iba pang nilalang na may buhay sa daigdig—sila’y sinasakmal at sapilitang dinadala ng mga sugo ni Yama, na dumarating sa mundong ito upang ipatupad ang utos ni Yamarāja. Ngunit yaong mga, O hari, na naghandog ng mararangal na kaloob sa mga brāhmaṇa—iba’t ibang uri, gaya ng mahuhusay na kabayo at iba pang sasakyan—ay naglalakbay sa landas na yaon nang maginhawa, na wari’y sakay sa mismong mga sasakyang iyon. At ang mga nagkaloob ng payong ay nagpapatuloy doon na may lilim ng payong na kanilang natamo, iniiwas ang init ng araw habang sila’y naglalakad.”

Verse 50

हयादीनां प्रकृष्टानि ते5ध्वानं यान्ति वै नरा: । संनिवार्यातपं यान्ति छत्रेणैव हि छत्रदा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Yaong mga lalaking sa mundong ito’y naghandog ng mararangal na kaloob—mga kabayo at iba pang sasakyan—sa mga brāhmaṇa ay naglalakbay sa landas na yaon nang magaan, na wari’y sakay sa mismong mga sasakyang iyon. Gayundin, ang mga nagkaloob ng payong ay nagpapatuloy na iniiwas ang sikat ng araw sa pamamagitan ng payong na kanilang natamo roon. Ipinahihiwatig ng talatang ito ang batas ng dāna: ang ibinibigay sa katuwiran ay nagiging sariling sandigan at panangga sa paglalakbay pagkamatay.

Verse 51

तृप्ताश्चैवान्नदातारो हातृप्ताश्चाप्यनन्नदा: | वस्त्रिणो वस्त्रदा यान्ति अवस्त्रा यान्त्यवस्त्रदा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang mga nagkaloob ng pagkain ay naglalakbay na busog at may lakas; ngunit ang mga hindi nagkaloob ng pagkain ay nagpapatuloy na hindi nasisiyahan, pasan ang hapdi ng gutom. Ang mga nagkaloob ng kasuotan ay naglalakbay na may damit, samantalang ang mga hindi nagkaloob ng kasuotan ay napipilitang maglakbay na hubad. Ipinakikita ng talatang ito ang batas na ang kawanggawa ang tuwirang humuhubog sa kalagayan ng tao sa paglalakbay matapos ang kamatayan.

Verse 52

हिरण्यदा: सुखं यान्ति पुरुषास्त्वभ्यलंकृता: । भूमिदास्तु सुखं यान्ति सर्वे: कामै: सुतर्पिता:

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Ang mga nagkaloob ng ginto ay naglalakbay sa landas na iyon nang masaya, pinalamutian ng sari-saring hiyas. Ngunit ang mga nagkaloob ng lupa ay naglalakbay din nang maligaya, lubos na nasisiyahan sa bawat ninanais na ligaya—nakamtan ang ganap na kaganapan sa bunga ng kanilang pagkakawanggawa.

Verse 53

यान्ति चैवापरिक्लिष्टा नस: सस्यप्रदायका: । नरा: सुखतरं यान्ति विमानेषु गृहप्रदा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang mga lalaking nagkakaloob ng bukiring sinasaka at nagbibigay ng ani ay lumilisan sa mundong ito nang walang pagdurusa. At ang mga nag-aalay ng bahay ay umaalis na higit pang masaya, sinasakay sa mga sasakyang panglangit, tinatamasa ang higit na ginhawa at kagaanan.

Verse 54

पानीयदा हाूतृषिता: प्रह्ृष्टमनसो नरा: । पन्थानं द्योतयन्तश्न यान्ति दीपप्रदा: सुखम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang mga nagkaloob ng inuming tubig ay hindi nagdurusa sa pahirap ng uhaw; taglay ang masayang loob, sila’y tumutungo sa dako roon. At ang mga naghandog ng mga ilawan ay naglalakbay nang maligaya, nililiwanagan ang daan habang sila’y nagpapatuloy.

Verse 55

गोप्रदास्तु सुखं यान्ति निर्मुक्ता: सर्वपातकै: । विमानै्हससंयुक्तैर्यान्ति मासोपवासिन:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang mga nagkaloob ng mga baka ay lumilisan nang masaya, napalaya sa lahat ng kasalanan. At ang mga tumupad ng pag-aayuno sa loob ng isang buwan ay naglalakbay sa mga sasakyang panglangit na hinihila ng mga sisne—tanda ng kadalisayan at pag-angat.

Verse 56

तथा बर्लिप्रयुक्तैश्न षष्ठरात्रोपवासिन: । त्रिरात्र क्षपते यस्तु एकभक्तेन पाण्डव

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Gayundin, O Pāṇḍava, yaong mga nag-aayuno sa loob ng anim na gabi, at yaong lumilipas ang tatlong gabi na isang beses lamang kumakain sa maghapon—ang mga ganitong mahigpit na pagsasagawa, kapag isinagawa nang wasto, ay sinasabing mabisa.”

Verse 57

पानीयस्य गुणा दिव्या: प्रेतलोकसुखावहा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang mga kabutihan ng pag-aalay ng inuming tubig ay maka-diyos at nagdadala ng ligaya sa daigdig ng mga yumao. Tunay na pambihira ang bisa ng pagbibigay ng tubig; ito’y nagkakaloob ng ginhawa sa kabilang-buhay. Para sa mga matutuwid na nagkaloob ng tubig, may isang ilog na tinatawag na Puṣpodakā na sumasalubong sa kanilang landas; iniinom nila ang malamig nitong tubig, matamis na gaya ng nektar.”

Verse 58

तत्र पुष्योदका नाम नदी तेषां विधीयते | शीतलं सलिल तत्र पिबन्ति हामृतोपमम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Doon, itinalaga para sa kanila ang isang ilog na tinatawag na Puṣyodakā. Sa pook na iyon, iniinom nila ang malamig na tubig nito, na tulad ng nektar—isang gantimpalang makalangit na iginagawad sa mga matuwid na nagsagawa ng marangal na kaloob na tubig, na nagdudulot ng ginhawa at ligaya sa kabilang buhay.

Verse 59

ये च दुष्कृतकर्माण: पूय॑ं तेषां विधीयते । एवं नदी महाराज सर्वकामप्रदा हि सा,महाराज! इस प्रकार वह नदी सम्पूर्ण कामनाओंको देनेवाली है; किंतु जो पापी जीव हैं उनके लिये उस नदीका जल पीब बन जाता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ngunit para sa mga gumagawa ng masasamang gawa, ang tubig na iyon din ay itinatakdang maging nana. Kaya, O dakilang hari, ang ilog ay tunay na nagbibigay ng lahat ng ninanais—ngunit sa mga makasalanang nilalang, ito’y nagiging marumi at kasuklam-suklam.”

Verse 60

तस्मात्‌ त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनान्‌ यथाविधि । अध्वनि क्षीणगात्रश्व पथि पांसुसमन्वित:

Kaya, O pinakamainam sa mga hari, ikaw man ay dapat magparangal sa kanila ayon sa nararapat na paraan. Sapagkat sa paglalakbay—kapag ang katawan at ang mga kabayo ay lupaypay, at ang daan ay nababalot ng alikabok—lalo pang kinakailangan ang wastong paggalang at tamang asal.

Verse 61

पृच्छते हुन्नदातारं गृहमायाति चाशया । त॑ पूजयाथ यत्नेन सो3तिथित्रद्यमिणश्व॒ सः

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nagtatanong siya tungkol sa nagbibigay ng pagkain at dumarating sa bahay na may pag-asa. Kaya igalang mo ang panauhing iyon nang may masusing pag-aasikaso; sapagkat ang panauhin ang siyang nagtataglay at sumusubok sa dharma.

Verse 62

अतः राजेन्द्र! तुम भी इन ब्राह्मणोंका विधिपूर्वक पूजन करो। जो रास्ता चलनेसे थककर दुबला हो गया है, जिसका शरीर धूलसे भरा है और जो अन्नदाताका पता पूछता हुआ भोजनकी आशासे घरपर आ जाता है, उसका तुम यत्नपूर्वक सत्कार करो; क्योंकि वह अतिथि है, इसलिये ब्राह्मण ही है। अर्थात्‌ ब्राह्मणके ही तुल्य है ।।

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Kaya, O pinakamainam sa mga hari, ikaw man ay dapat sumamba at magparangal sa mga Brahmin na ito ayon sa wastong paraan. Sinumang nangayayat sa paglalakbay, ang katawan ay nababalot ng alikabok, at dumarating sa bahay na may pag-asang makakain habang nagtatanong sa nagbibigay ng limos—tanggapin mo siya nang buong pagsisikap at paggalang; sapagkat siya ay atithi (panauhin), at dahil dito, siya’y tunay na Brahmin, kapantay ng Brahmin. Lahat ng mga diyos, kasama si Indra, ay sumusunod sa gayong panauhin sa kanyang paglakad. Kapag ang panauhing iyon ay pinararangalan sa isang bahay, nalulugod ang mga diyos; ngunit kapag hindi siya pinararangalan, sila’y bumabalik na bigo.”

Verse 63

तस्मात्‌ त्वमपि राजेन्द्र पूजयैनं यथाविधि । एतत्‌ ते शतशः प्रोक्ते कि भूय: श्रोतुमिच्छसि

Kaya nga, O pinakadakila sa mga hari, igalang mo rin ang panauhing ito ayon sa wastong kaugalian. Paulit-ulit ko na itong sinabi sa iyo; ano pa ba ang nais mong marinig?

Verse 64

युधिछिर उवाच पुन: पुनरहं श्रीतुं कथां धर्मसमा श्रयाम्‌ । पुण्यामिच्छामि धर्मज्ञ कथ्यमानां त्वया विभो,युधिष्ठिरे कहा--धर्मज्ञ विभो! आपके द्वारा कही हुई पुण्यमय धर्मकी चर्चा मैं बारंबार सुनना चाहता हूँ

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Muli’t muli kong nais marinig ang salaysay na nakasalig sa dharma. O nakaaalam ng dharma, O makapangyarihan—isalaysay mo sa akin ang banal na kasaysayang iyon gaya ng iyong pagsasalaysay.”

Verse 65

मार्कण्डेय उदाच धर्मान्तरं प्रति कथां कथ्यमानां मया नृप । सर्वपापहरां नित्यं शृणुष्वावहितो मम

Sinabi ni Markandeya: “O hari, ngayon ay isasalaysay ko ang isa pang pagtalakay tungkol sa dharma. Ito’y laging may kapangyarihang mag-alis ng lahat ng kasalanan. Makinig ka sa akin nang buong pag-iingat at pagtuon.”

Verse 66

कपिलायां तु दत्तायां यत्‌ फल ज्येष्ठपुष्करे । तत्‌ फलं भरतश्रेष्ठ विप्राणां पादधावने,भरतश्रेष्ठ! ज्येष्ठपुष्करतीर्थमें कपिला गौ दान करनेसे जो फल मिलता है वही ब्राह्मणोंका चरण धोनेसे प्राप्त होता है

O pinakamahusay sa angkan ng Bharata, ang kabutihang nakukuha sa pag-aalay ng isang Kapilā na baka (kulay kayumanggi) sa banal na tawiran ng Jyeṣṭha-Puṣkara—yaon ding kabutihan ang nakukuha sa paghuhugas ng mga paa ng mga Brahmin.

Verse 67

द्विजपादोदकक्लिन्ना यावत्‌ तिष्ठति मेदिनी । तावत्‌ पुष्करपर्णेन पिबन्ति पितरो जलम्‌,ब्राह्मणोंके चरण पखारनेके जलसे जबतक पृथ्वी भीगी रहती है, तबतक पितरलोग कमलके पत्तेसे जल पीते हैं

Hangga’t ang lupa ay nananatiling basa sa tubig na ipinanghugas sa paa ng isang Brahmin, sa gayong tagal din umiinom ang mga Pitṛ (mga ninuno) ng tubig na iyon, na wari’y mula sa dahon ng lotus.

Verse 68

स्वागतेनाग्नयस्तृप्ता आसनेन शतक्रतुः । पितर: पादशौचेन अन्नाद्येन प्रजापति:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa pagsalubong sa isang brāhmaṇa, nalulugod ang mga banal na apoy; sa pag-aalay ng upuan, nalulugod si Indra (Śatakratu); sa paghuhugas ng kanyang mga paa, nalulugod ang mga Pitṛ (mga espiritu ng mga ninuno); at sa pagbibigay ng pagkaing karapat-dapat kainin, nalulugod si Prajāpati (Brahmā).”

Verse 69

यावद्‌ वत्सस्य वै पादौ शिरश्रैव प्रदृश्यते । तस्मिन्‌ काले प्रदातव्या प्रयत्नेनान्तरात्मना

“Kapag ang inahing baka na nagdadalang-tao ay nanganganak, at ang nakikita pa lamang na lumalabas ay ang mukha at dalawang paa ng guya, sa sandaling iyon dapat ipagkaloob ang bakang iyon bilang dāna, nang may pagsisikap at dalisay na loob.”

Verse 70

अन्तरिक्षगतो वत्सो यावद्‌ योन्यां प्रदृश्यते । तावत्‌ गौ पृथिवी ज्ञेया यावद्‌ गर्भ न मुडचति

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Hangga’t ang guya, sa mismong sandali ng pagsilang, ay nakikitang tila nakabitin sa gitna ng hangin habang lumalabas pa mula sa sinapupunan, at hangga’t hindi pa ganap na naihihiwalay ng inahing baka ang supling mula sa kanyang katawan, ang bakang iyon ay dapat ituring na mismong Daigdig.”

Verse 71

यावन्ति तस्या रोमाणि वत्सस्य च युधिष्ठिर । तावद्‌ युगसहस््राणि स्वर्गलोके महीयते

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Yudhiṣṭhira, kung gaano karami ang balahibo sa katawan ng bakang iyon at ng kanyang guya, gayon din karaming libong yuga ang nagkakaloob ay pararangalan at mananatiling matatag sa daigdig ng langit.”

Verse 72

सुवर्णनासां यः कृत्वा सुखुरां कृष्णधेनुकाम्‌ । तिलै: प्रच्छादितां दद्यात्‌ सर्वरत्नैरलंकृताम्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Bhārata, ang sinumang naghahanda ng isang itim na baka upang ipagkaloob—nilalagyan ng gintong palamuti ang ilong, pinalalamutian ng marikit na pilak ang mga kuko, ginagayakan ng sari-saring hiyas, at tinatakpan ng mga butil ng linga—at saka ito ibinibigay bilang dāna; at ang sinumang tumanggap ng gayong handog at muling iniaalay ito sa isa pang marangal at karapat-dapat na tao—siya ang nagkakamit ng pinakadakilang bunga.”

Verse 73

प्रतिग्रहं गृहीत्वा यः पुनर्ददति साधवे । फलानां फलमश्नाति तदा दत्त्वा च भारत

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang sinumang tumanggap ng handog at muling nagkakaloob nito sa isang karapat-dapat at marangal na tao, ay nakikibahagi sa ‘bunga ng mga bunga’—ang pinakamataas na kabutihang-loob—O Bhārata. Kaya kahit nakatanggap na, sa muling pagbibigay na may wastong diwa at sa wastong tatanggap, nakakamit ang sukdulang bunga ng pagkakawanggawa.”

Verse 74

ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । चतुरन्ता भवेद्‌ दत्ता पृथिवी नात्र संशय:,उस गौके दानसे समुद्र, गुफा, पर्वत, वन और काननोंसहित चारों दिशाओंकी भूमिके दानका पुण्य प्राप्त होता है, इसमें संशय नहीं है

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Sa gawang iyon, para bang naipagkaloob na ang buong daigdig—na nasasaklaw ng apat na panig at kabilang ang mga dagat, yungib, kabundukan, kagubatan at mga kakahuyan. Walang alinlangan dito.”

Verse 75

अन्तर्जानुशयो यस्तु भुड्क्ते संसक्तभाजन: । यो द्विज: शब्दरहितं स क्षमस्तारणाय वै

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang Brahmin na kumakain nang tahimik, nakapaloob ang mga kamay sa pagitan ng mga tuhod at mahigpit ang pag-iingat sa sariling mangkok, ay tunay na may kakayahang ‘magpatawid’—iligtas ang sarili at makapagpakinabang din sa iba.”

Verse 76

अपानपा न गदितास्तथान्ये ये द्विजातय: । जपन्ति संहितां सम्यक ते नित्यं तारणक्षमा:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Yaong mga ‘dalawang-ulit na isinilang’ at maging ang iba pa, na hindi bumibigkas ng di nararapat at wasto ang pagbigkas ng banal na Saṃhitā sa japa—ang mga iyon ay laging may kakayahang magpatawid (mula sa kasalanan at pagkagapos sa daigdig).”

Verse 77

जो मदिरा नहीं पीते, जिनपर किसी प्रकारका दोष नहीं लगाया गया है तथा जो अन्य द्विज विधिपूर्वक वेदोंकी संहिताका पाठ करते हैं, वे सदा दूसरोंको तारनेमें समर्थ होते हैं ७६ ।।

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Yaong hindi umiinom ng nakalalasing, yaong walang ibinibintang na kapintasan, at yaong iba pang ‘dalawang-ulit na isinilang’ na wasto ang pagbigkas ng mga Saṃhitā ng Veda—sila’y laging may kakayahang tumulong sa iba na makatawid. Anumang inihahandog bilang havya sa sakripisyo o bilang kavya sa mga ritwal para sa mga ninuno, ang isang śrotriya na Brahmin na dalubhasa sa Veda ay may karapatang tumanggap. Ang handog na ibinigay sa isang karapat-dapat na śrotriya ay namumunga na parang alay na ibinuhos sa naglalagablab na apoy.”

Verse 78

मन्युप्रहरणा विप्रा न विप्रा: शस्त्रयोधिन: । निहन्युर्मन्युना विप्रा वजपाणिरिवासुरान्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Para sa mga brāhmaṇa, ang poot mismo ang sandata; ang mga brāhmaṇa ay hindi mga mandirigmang umaasa sa sandatang bakal. Sa lakas ng makatarungang galit, kaya nilang lipulin ang may sala—gaya ni Indra na may hawak na vajra, na bumabagsak sa mga asura.”

Verse 79

धर्मश्रितेयं तु कथा कथितेयं तवानघ । या श्र॒ुत्वा मुनयः प्रीता नैमिषारण्यवासिन:,निष्पाप युधिष्ठिर! यह मैंने धर्मयुक्त कथा कही है। इसे सुनकर नैमिषारण्यनिवासी मुनि बड़े प्रसन्न हुए थे

O walang bahid ng kasalanan, ang salaysay na ito na aking isinalaysay sa iyo ay nakaugat sa dharma. Nang marinig ito ng mga pantas na naninirahan sa Naimiṣāraṇya, sila’y labis na nagalak—sapagkat ang pananalitang kaayon ng katuwiran ay nagdudulot ng linaw at tuwa sa marurunong.

Verse 80

वीतशोकभयक्रोधा विपाप्मानस्तथैव च । श्रुत्वेमां तु कथां राजन्‌ न भवन्तीह मानवा:,राजन्‌! इस कथाको सुनकर मनुष्य शोक, भय, क्रोध और पापसे रहित हो फिर इस संसारमें जन्म नहीं लेते हैं

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Hari, kapag narinig ng mga tao ang salaysay na ito, sila’y napapalaya sa dalamhati, takot, poot, at kasalanan; at tunay nga, hindi na sila muling isisilang sa daigdig na ito.”

Verse 81

युधिछिर उवाच कि तच्छौचं भवेद्‌ येन विप्र: शुद्ध: सदा भवेद्‌ | तदिच्छामि महाप्राज्ञ श्रोतुं धर्मभृतां वर

Tinanong ni Yudhiṣṭhira: “O dakilang pantas, marangal na rishi, pinakamainam sa mga tagapangalaga ng dharma, ano ang kadalisayan (śauca) na siyang dahilan upang ang isang brāhmaṇa ay manatiling laging dalisay? Nais kong marinig ito.”

Verse 82

मार्कण्डेय उदाच वाक्‌शौचं कर्मशौचं च यच्च शौचं जलात्मकम्‌ | त्रिभि: शौचैरुपेतो यः स स्वर्गी नात्र संशय:

Sinabi ni Markandeya: “O Hari, ang kadalisayan ay may tatlong uri—kadalisayan ng pananalita, kadalisayan ng gawa, at kadalisayan ng katawan na naisasakatuparan sa pamamagitan ng tubig. Ang sinumang may taglay ng tatlong kadalisayang ito ay karapat-dapat sa langit; walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 83

सायं प्रातश्न संध्यां यो ब्राह्मणो5भ्युपसेवते । प्रजपन्‌ पावनीं देवीं गायत्रीं वेदमातरम्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang brāhmaṇa na tapat na nagsasagawa ng mga pagtalima sa sandhyā sa bukang-liwayway at sa dapithapon, at nagja-japa ng naglilinis na Diyosa Gāyatrī—Ina ng mga Veda—ay, sa biyaya niya, nagiging lubhang dalisay at walang kasalanan. Kahit tanggapin pa niya bilang kaloob ang buong daigdig hanggang sa dagat na pumapalibot, hindi pa rin siya mahuhulog sa kapahamakan.”

Verse 84

स तया पावितो देव्या ब्राह्मणो नष्टकिल्बिष: । न सीदेत्‌ प्रतिगृह्लानो महीमपि ससागराम्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kapag nilinis ng banal na Diyosang iyon, ang isang brāhmaṇa ay nagiging malaya sa kasalanan. Kahit tanggapin pa niya bilang kaloob ang buong daigdig hanggang sa dagat na pumapalibot, hindi siya mahuhulog sa pagdurusa—ganyan kalaki ang kapangyarihang nagpapabanal ng Diyosa (Gāyatrī) para sa taong namumuhay sa sagradong disiplina.”

Verse 85

ये चास्य दारुणा: केचिद्‌ ग्रहा: सूर्यादयो दिवि | ते चास्य सौम्या जायन्ते शिवा: शिवतरा: सदा

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Maging ang mababagsik na impluwensiyang pangkalangitan—mula sa mga katawang selestiyal gaya ng Araw—na kung hindi ay magiging nakapanghihilakbot para sa isang tao, ay nagiging banayad para sa kanya; sa kapangyarihan ng sagradong pagsasanay na iyon (ang japa ng Gāyatrī), nagiging palaging mapalad, nagdudulot ng ginhawa at ng pinakamataas na kabutihan.”

Verse 86

सर्वे नानुगतं चैनं दारुणा: पिशिताशना: । घोररूपा महाकाया धर्षयन्ति द्विजोत्तमम्‌,भयंकर रूप और विशाल शरीरवाले, समस्त क्रूरकर्मा, मांसभक्षी राक्षस भी गायत्रीजपपरायण उस श्रेष्ठ द्विजपर आक्रमण नहीं कर सकते

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Lahat ng mababangis na rākṣasa na kumakain ng laman—nakapanghihilakbot ang anyo at dambuhala ang katawan—ay hindi kayang salakayin ang pinakamahusay na ‘dalawang-beses-isinilang’ na ito. Ang kanyang katatagan sa sagradong japa ang nagiging panangga sa kanya.”

Verse 87

नाध्यापनाद्‌ याजनाद्‌ वा अन्यस्माद्‌ वा प्रतिग्रहात्‌ | दोषो भवति विप्राणां ज्वलिताग्निसमा द्विजा:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Para sa mga brāhmaṇa, walang dungis na moral na nagmumula sa pagtuturo, sa pamumuno sa mga paghahandog na yajña, o sa pagtanggap ng mga kaloob sa iba pang wastong paraan. Ang mga ‘dalawang-beses-isinilang’ na tapat sa kanilang mga ritwal ay tulad ng naglalagablab na apoy—maningning at naglilinis—kaya’t ang mga tungkuling ito para sa ikabubuhay ay hindi nakapapantsa sa kanila.”

Verse 88

दुर्वेदा वा सुवेदा वा प्राकृता: संस्कृतास्तथा । ब्राह्मणा नावमन्तव्या भस्मच्छन्ञा इवाग्नय:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Maging ang mga Brahmin ay kulang man sa pagkatuto sa Veda o lubos na bihasa, maging sila’y hinubog ng mabuting asal o wari’y magaspang na gaya ng karaniwang tao, hindi sila dapat hamakin; sapagkat sila’y tulad ng apoy na nakatago sa ilalim ng abo.”

Verse 89

यथा श्मशाने दीप्तौजा: पावको नैव दुष्यति । एवं विद्वानविद्दान्‌ वा ब्राह्मणो दैवतं महत्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Gaya ng naglalagablab na apoy na hindi nadudungisan kahit sa pook ng pagsusunog ng bangkay, gayon din ang isang Brahmin—maging marunong o di-marunong—ay dapat ituring na dakilang kabanalan.”

Verse 90

प्राकारैश्न पुरद्वारैः प्रासादैश्व पृथग्विधै: । नगराणि न शोभन्ते हीनानि ब्राह्मणोत्तमै:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Hindi tunay na nagniningning ang mga lungsod dahil lamang sa mga pader, tarangkahan, at sari-saring palasyo. Ang lungsod na salat sa pinakamahuhusay na Brahmin ay walang tunay na karangyaan.”

Verse 91

वेदाढ्या वृत्तसम्पन्ना ज्ञानवन्तस्तपस्विन: । यत्र तिष्ठन्ति वै विप्रास्तन्नाम नगरं नूप,राजन! वेदज्ञ, सदाचारी, ज्ञानी और तपस्वी ब्राह्मण जहाँ निवास करते हों, उसीका नाम नगर है

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O hari ng Nūpa, ang isang pook ay tunay na karapat-dapat tawaging ‘lungsod’ lamang kung doon naninirahan ang mga pantas na Brahmin—mayaman sa kaalamang Veda, matuwid ang asal, may karunungan, at nakatuon sa pag-aayuno at pagninilay.”

Verse 92

व्रजे वाप्यथवारण्ये यत्र सन्ति बहुश्रुता: । तत्‌ तन्नगरमित्याहु: पार्थ तीर्थ च तद्‌ भवेत्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Pārtha, anak ni Kuntī, maging pamayanan ng mga pastol ng baka o kagubatan man—kung saan naninirahan ang mga taong malawak ang natutuhan sa banal na kaalaman, ang pook na iyon ay tinatawag na ‘lungsod’. At ang pook na iyon ay nagiging tīrtha rin, isang tawiran ng kabutihan.”

Verse 93

रक्षितारं च राजानं ब्राह्मणं च तपस्विनम्‌ । अभिगम्याभिपूज्याथ सद्यः पापात्‌ प्रमुच्यते

Wika ni Yudhiṣṭhira: Kapag lumapit ang tao at nagbigay ng nararapat na paggalang sa isang haring nagtatanggol sa kanyang mga nasasakupan, at sa isang Brahmanang nakatuon sa pag-aayuno at pagninilay (tapas), agad siyang napapalaya sa kasalanan. Ipinahihiwatig ng taludtod na ang paggalang sa makatarungang pag-iingat sa daigdig at sa tunay na disiplina ng espiritu ay nagpapadalisay ng asal at nagbabalik sa pagkakatugma sa dharma.

Verse 94

पुण्यतीर्थाभिषेकं च पवित्राणां च कीर्तनम्‌ । सद्धिः सम्भाषणं चैव प्रशस्तं कीर्त्यते बुधै:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang pagligo sa mga banal na tawiran at sagradong pook, ang pagbigkas ng mga dalisay na mantra, at ang magalang na pakikipag-usap sa mga taong may kabutihang-asal—ang lahat ng ito ay pinupuri ng mga pantas bilang mahuhusay na gawain.”

Verse 95

साधुसज्भरमपूतेन वाक्सुभाषितवारिणा | पवित्रीकृतमात्मानं सन्‍्तो मन्यन्ति नित्यश:,सत्संगसे पवित्र किये हुए वाणीके सुन्दर सम्भाषणरूप जलसे अभिकषिक्त श्रेष्ठ पुरुष अपनेको सदा पवित्र हुआ मानते हैं

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Sa dalisay na tubig ng mabubuting pananalita—salitang walang dungis at pinayayaman ng pakikisama sa mga mabubuti—nadaramang nalinis ang kalooban ng mga mararangal. Kaya, sa palagiang pakikipag-ugnay sa mga may kabutihang-asal at sa pinong pag-uusap, itinuturing nilang sila’y patuloy na nadadalisay.”

Verse 96

त्रिदण्डधारणं मौनं जटाभारो5थ मुण्डनम्‌ । वल्कलाजिनसंचवेष्ट ब्रतचर्याभिषेचनम्‌

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang pagdadala ng tridaṇḍa (tatluhang tungkod), ang pananahimik, ang pagbubuhat ng bigat ng mga buhol-buhol na buhok—o kaya’y pag-ahit ng ulo; ang pagbabalot ng katawan sa kasuotang balat ng punò at balat ng usa; ang pagtupad sa mga panata at paliligo ayon sa ritwal—ang mga disiplina sa labas na ito, kapag hindi dalisay ang kalooban, ay nauuwi sa wala. Ang tunay na halaga’y wala sa mga tanda ng pagtalikod, kundi sa kalinisan ng layon at asal.”

Verse 97

अग्निहोत्रं वने वास: शरीरपरिशोषणम्‌ | सर्वाण्येतानि मिथ्या स्युर्यदि भावो न निर्मल:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang pag-aalay ng pang-araw-araw na handog sa apoy (agnihotra), ang paninirahan sa gubat, at maging ang pagpapahirap sa katawan—wala sa mga ito ang may tunay na halaga kung hindi dalisay ang kalooban. Kapag hindi nalinis ang puso, ang mga panlabas na pag-aayuno at pagtitiis ay nagiging hungkag na pagpapakitang-tao, hindi dharma.”

Verse 98

न दुष्करमनाशि त्वं सुकरं हाशनं विना । विशुद्धि चक्षुरादीनां षण्णामिन्द्रियगामिनाम्‌

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Para sa hindi kumakain, walang bagay na tunay na mahirap; maging ang karaniwang mahirap ay nagiging madali kapag walang pagkain. At sa gayong pagpipigil, ang anim na pandama—mula sa mata—ay nalilinis at napapasailalim sa pagpipigil.”

Verse 99

ये पापानि न कुर्वन्ति मनोवाक्कर्मबुद्धिभि: । ते तपन्ति महात्मानो न शरीरस्य शोषणम्‌

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang mga dakilang-loob na tunay na nagsasagawa ng pag-aayuno at pagdidisiplina ay yaong hindi gumagawa ng kasalanan sa isip, sa salita, sa gawa, o sa pag-unawa. Ang austeridad ay hindi lamang ang pagpapatuyo sa katawan.”

Verse 100

न ज्ञातिभ्यो दया यस्य शुक्लदेहोडविकल्मष: । हिंसा सा तपसस्तस्य नानाशित्वं तप: स्मृतम्‌

Wika ni Yudhiṣṭhira: “May taong pinapadalisay ang katawan sa panlabas sa pamamagitan ng mga panata at pag-aayuno, at umiiwas sa sari-saring gawang-makasalanan; ngunit kung wala siyang habag kahit sa sarili niyang mga kamag-anak, ang tigas ng puso niyang iyon ay isang uri ng karahasang sumisira sa kanyang austeridad. Ang austeridad ay hindi lamang ang pagtalikod sa pagkain.”

Verse 101

तिष्ठन्‌ गृहे चैव मुनिर्नित्यं शुचिरलंकृत: । यावज्जीवं दयावांश्व सर्वपापै: प्रमुच्यते

“Kahit nananatili sa tahanan, ang taong laging namumuhay nang dalisay, pinalalamutian ng mga kabutihan, at habang-buhay ay may habag sa lahat ng nilalang, ay dapat ituring na isang muni; siya’y napapalaya sa lahat ng kasalanan.”

Verse 102

न हि पापानि कर्माणि शुद्धयबन्त्यनशनादिभि: । सीदत्यनशनादेव मांसशोणितलेपन:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang mga gawang-makasalanan ay hindi nalilinis sa pamamagitan lamang ng pag-aayuno at mga katulad na austeridad. Ang taong nababahiran ng laman at dugo ay manghihina lamang kung pag-aayuno lang ang gagawin.”

Verse 103

भोजन छोड़ने आदिसे पापकर्मोंका शोधन हो जाता हो, ऐसी बात नहीं है। हाँ, भोजन त्याग देनेसे यह रक्त-मांससे लिपा हुआ शरीर अवश्य क्षीण हो जाता है ।।

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Hindi totoo na ang pagtalikod sa pagkain mula pa sa simula ay nakapaglilinis na ng mga kasalanang gawa. Oo, sa pag-iwan sa pagkain, ang katawang ito na nababalutan ng dugo at laman ay tiyak na nanghihina at numinipis. At kung gagawa ang tao ng mga gawaing hindi pinahihintulutan ng mga śāstra, ang bunga ay pawang paghihirap lamang; wala nang ibang pakinabang, at hindi rin nawawala ang kasalanan. Ni ang mga banal na ritwal—gaya ng Agnihotra—ay hindi nakapagsusunog ng mga dating karma ng taong walang panloob na damdamin, ibig sabihi’y walang pananampalataya at wastong layon. Ang panlabas na pag-aayuno lamang ay hindi sapat upang linisin ang pagkakasala.”

Verse 104

पुण्यादेव प्रव्रजन्ति शुद्धयन्त्यमशनानि च । न मूलफलभभक्षित्वान्न मौनान्नानिलाशनात्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa bisa ng tunay na kabutihan at merit (puṇya) lamang nagaganap ang wagas na pagtalikod sa daigdig, at sa puṇya rin lamang nagiging nakapagdalisay ang pag-aayuno. Hindi sa basta pagkain ng ugat at bunga, hindi sa pananahimik, at hindi sa ‘pamumuhay sa hangin’ nakakamtan ang kadalisayan. Ang panlabas na pagtitiis, kapag walang panloob na kalinisan at walang di-makasariling layon, ay hindi nakapaglilinis; ang kapangyarihang moral ng tunay na puṇya ang siyang nagdadala sa mas mataas na landas.”

Verse 105

शिरसो मुण्डनाद्‌ वापि न स्थानकुटिकासनात्‌ । न जटाधारणाद्‌ू वापि न तु स्थण्डिलशय्यया

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Hindi sa pag-ahit ng ulo, hindi sa paninirahan sa iisang lugar sa munting kubo, hindi sa basta pagsusuot ng buhol-buhol na buhok (jaṭā), at hindi sa paghiga sa hubad na lupa nagkakamit ng kadalisayan. Ang pinakamataas na kabutihan ay naaabot sa lakas ng puṇya na isinilang mula sa panloob na kalinisan; at maging ang pag-aayuno ay nagiging sanhi ng pagdalisay lamang kapag kalakip ang di-makasariling layon—hindi kapag ito’y panlabas na pagtitiis lamang.”

Verse 106

नित्यं हनशनादू्‌ वापि नाग्निशुश्रूषणादपि । न चोदकप्रवेशेन न च क्ष्माशयनादपि

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Hindi nakakamtan ng tao ang kadalisayan o ang pinakamataas na kabutihan sa pamamagitan lamang ng palagiang pag-aayuno, ni sa pag-aalaga sa banal na apoy, ni sa paglulubog sa tubig, ni sa paghiga sa hubad na lupa. Ang ganitong panlabas na pagtitiis, kapag hiwalay sa panloob na puṇya at sa di-makasariling layon, ay hindi sa sarili nito nagdudulot ng tunay na pagdalisay o ng dakilang landas.”

Verse 107

ज्ञानेन कर्मणा वापि जरामरणमेव च । व्याधयश्र प्रहीयन्ते प्राप्यते चोत्तमं पदम्‌,तत्त्वज्ञान या सत्कर्मसे ही जरा, मृत्यु तथा रोगोंका नाश होता है और उत्तम पद (मुक्ति)-की प्राप्ति होती है

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa pamamagitan ng tunay na kaalaman (jñāna), o sa pamamagitan man ng matuwid na gawa, naitatakwil ang katandaan at kamatayan—pati ang mga karamdaman—at nakakamtan ang pinakamataas na kalagayan.”

Verse 108

बीजानि हाग्निदग्धानि न रोहन्ति पुनर्यथा । ज्ञानदग्धैस्तथा क्लेशैरनत्मा संयुज्यते पुन:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Kung paanong ang mga binhing tinupok ng apoy ay hindi na muling sisibol, gayon din kapag ang mga pagdurusang-ugat—gaya ng kamangmangan—ay nasunog na ng tunay na kaalaman, ang di-Sarili (ang kabuuang isip at katawan) ay hindi na muling makikipag-ugnay sa mga iyon. Narito ang pangakong etikal ng paglaya: pinuputol ng kaalaman ang ugat ng pagdurusa upang hindi na maulit ang pagkaalipin.”

Verse 109

आत्मना विप्रहीणानि काष्ठकुड्योपमानि च । विनश्यन्ति न संदेह: फेनानीव महार्णवे

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang mga salat sa Sarili—gaya ng pader na kahoy na hungkag at walang lakas sa loob—tiyak na mapapahamak; walang alinlangan. Naglalaho sila na parang bula sa malawak na karagatan.”

Verse 110

जीवात्मासे परित्यक्त होनेपर सारे शरीर काठ और दीवारकी भाँति जडवत्‌ होकर महासागरमें उठे हुए फेनोंकी तरह नष्ट हो जाते हैं, इसमें संशय नहीं है ।।

Sabi ni Yudhiṣṭhira: “Kapag lumisan ang jīva-ātman, ang buong katawan ay nagiging manhid na parang kahoy o pader, at napaparam na parang bulang umaangat sa dakilang karagatan—walang pag-aalinlangan. Ngunit kung kahit sa isang taludtod, o kalahating taludtod, ay makilala ng tao ang Kataas-taasang Sarili na nakatago sa yungib ng puso ng lahat ng nilalang, kung gayon para sa kanya ay natupad na ang praktikal na layon ng masusing pag-aaral ng lahat ng kasulatan—sapagkat nahawakan na ang diwa.”

Verse 111

द्वयक्षरादभिसंधाय केचिच्छलोकपदाड्कितै: । शतैरन्यै: सहसैश्न प्रत्ययो मोक्षलक्षणम्‌

Wika ni Yudhiṣṭhira: “May ilan na sa isang bigkas na may dalawang pantig lamang, kapag doon itinuon ang isip, ay nakikilala ang Kataas-taasang Katotohanan; ang iba nama’y nauunawaan ang anyo ng Kataas-taasan sa pamamagitan ng daan-daang, maging libu-libong pangungusap ng kasulatan, na nakatala sa mga taludtod at salita. Anuman ang daan, ang tunay na paggising—ang malinaw na katiyakan sa loob—ang tanda ng paglaya.”

Verse 112

नायं लोको<स्ति न परो न सुखं संशयात्मन: । ऊचुर्ज्ञनिविदो वृद्धा: प्रत्ययो मोक्षलक्षणम्‌

“Para sa taong ang isip ay punô ng pag-aalinlangan, ni ang mundong ito ni ang susunod ay hindi nagbubunga, at hindi rin sumisilang ang ligaya. Ipinahahayag ng matatanda at marurunong—yaong tumalikod sa kaalamang panlabas—na ang matibay na katiyakan sa loob ang tanda ng paglaya.”

Verse 113

विदितार्थस्तु वेदानां परिवेद प्रयोजनम्‌ । उद्विजेत्‌ स तु वेदेभ्यो दावाग्नेरिव मानव:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kapag ang isang tao ay tunay na nakaunawa sa kahulugan ng mga Veda at ganap na natukoy ang kanilang tunay na layunin, ang nakaaalam ng Veda ay tumatalikod sa mga Vedang nagtatakda lamang ng mga gawaing ritwal—gaya ng paglayo ng mga tao sa nagngangalit na sunog sa kagubatan.”

Verse 114

शुष्क॑ तर्क परित्यज्य आश्रयस्व श्रुति स्मृतिम्‌ एकाक्षराभिसम्बद्धं तत्त्वं हेतुभिरिच्छसि । बुद्धिर्न तस्य सिद्धयेत साधनस्य विपर्ययात्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Iwan ang tigang na pakikipagtalo at kumupkop sa mga aral ng Śruti at Smṛti. Kung nais mong maunawaan—sa wastong pangangatwiran at may ganap na katiyakan—ang Katotohanang nakaugnay sa iisang pantig (Oṃ), alamin ito: kung hindi tatanggapin ang nararapat na paraan, hindi makararating ang isip sa matatag na pagkatanto ng katotohanang iyon.”

Verse 115

वेदपूर्व वेदितव्यं प्रयत्नात्‌ तत्‌ वै वेदस्तस्य वेद: शरीरम्‌ । वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धौ क्लीबस्त्वात्मा ततू स वेद्यस्य वेद्यम्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang nakasalig sa Veda ay dapat makilala sa masidhing pagsisikap; sapagkat iyon nga ang tunay na ‘Veda’. Para sa tunay na nakaaalam, ang Veda mismo ang nagiging katawan (sandigan) ng kaalaman. Ang diwa nito’y natatanto kapag nahawakan sa siksik na pagbubuod; ngunit kapag ang sarili ay nalugmok sa kawalang-lakas—kulang sa panloob na tibay at linaw—maging ang dapat sanang malaman ay nananatiling bagay na nalalaman lamang, hindi isang buhay na pagkatanto.”

Verse 116

इसलिये जाननेयोग्य परमात्मतत्त्वका ज्ञान वेदोंके द्वारा ही यत्नपूर्वक प्राप्त करना चाहिये; क्योंकि वह परमात्मतत्त्व वेदस्वरूप है। वेद उसका शरीर है। उस परमात्मतत्त्वको सहजभावसे प्राप्त करानेमें वेद हेतु है। यह जीवात्मा स्वयं समर्थ नहीं है; क्योंकि वह तत्त्व वेद्यका भी वेद्य है

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kaya dapat, dapat pagpunyagian ang kaalaman sa Kataas-taasang Katotohanan sa pamamagitan lamang ng mga Veda; sapagkat ang Kataas-taasang Katotohanang iyon ay may likas na anyong Veda—ang mga Veda ay wari’y Kanyang katawan. Ang mga Veda ang paraan upang marating ang Katotohanang iyon nang likás at may kagaanan. Hindi sapat ang indibidwal na sarili sa sarili lamang, sapagkat ang Katotohanang iyon ay lubhang maselan at malalim—isang bagay na nalalaman na lampas sa karaniwang nalalaman. Ipinahahayag din ng mga Veda ang haba ng buhay ng mga deva at ang mga pagpapala at bunga ng mga gawa; kaya sa bawat yugto, ang kapangyarihan at kapalaran ng mga nilalang na may katawan sa daigdig ay namumunga ayon sa itinakda.”

Verse 117

इन्द्रियाणां प्रसादेन तदेतत्‌ परिवर्जयेत्‌ । तस्मादनशनं दिव्यं निरुद्धेन्द्रियगोचरम्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa pamamagitan ng pagdalisay ng mga pandama, dapat talikdan ng tao ang mga pagkalugod sa mga bagay na ito. Ang banal na ‘pag-aayuno’ na ito—ang hindi pagkuha o pagkapit sa mga bagay ng pandama—ay nagmumula sa kalinisan at pagpipigil sa mga pandama, anupa’t napipigil ang kanilang saklaw.”

Verse 118

तपसा स्वर्गगमनं भोगो दानेन जायते | ज्ञानेन मोक्षो विज्ञेयस्तीर्थस्नानादघक्षय:

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa pamamagitan ng pag-aayuno at mahigpit na pagsasadhana (tapas) nakakamtan ang pag-akyat sa langit; sa pamamagitan ng pagbibigay (dāna) natatamo ang mga ligaya ng buhay. Sa pamamagitan ng kaalaman, dapat maunawaan na maaabot ang mokṣa, ang paglaya; at sa pagligo sa mga banal na tawiran (tīrtha), nababawasan ang mga kasalanan.”

Verse 119

वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु राजेन्द्र प्रत्युवाच महायशा: । भगवन्‌ श्रोतुमिच्छामि प्रधानविधिमुत्तमम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: Nang masabi iyon, O pinakadakilang hari, sumagot ang bantog na si Yudhiṣṭhira: “Kagalang-galang na ginoo, ngayon ay nais kong marinig ang pinakapangunahing at pinakadakilang paraan—ang pangunahing tuntunin—hinggil sa ritwal ng pagbibigay.”

Verse 120

मार्कण्डेय उवाच यत्‌ त्वमिच्छसि राजेन्द्र दानधर्म युधिष्ठिर । इष्ट चेद॑ं सदा महूं राजन्‌ गौरवतस्तथा

Wika ni Mārkaṇḍeya: “O pinakamainam sa mga hari, Yudhiṣṭhira, ang dharma ng pagbibigay na nais mong marinig mula sa akin ay laging mahal sa akin, O hari—sapagkat ito’y marangal at karapat-dapat parangalan.”

Verse 121

शृणु दानरहस्यानि श्रुतिस्मृत्युदितानि च । छायायां करिण: श्राद्ध तत्‌ कर्णपरिवीजिते । दश कल्पायुतानीह न क्षीयेत युधिछ्िर

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Makinig ka, O Yudhiṣṭhira, sa mga lihim na aral ng pagbibigay na itinuturo sa Śruti at Smṛti. Ang śrāddha na isinasagawa sa ‘lilim ng elepante’—kung saan nadarama ang banayad na simoy na wari’y pagpaypay ng mga tainga nito—ay hindi nawawalan ng bisa ng gantimpala rito sa loob ng sampung libong yunit ng kalpa.”

Verse 122

जीवनाय समाक्तलिन्नं वसु दत्त्वा महीयते । वैश्यं तु वासयेद्‌ यस्तु सर्वयज्ञै: स इष्टवान्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang nagbibigay ng yaman upang itaguyod ang buhay ng kapwa ay pinararangalan. At sinumang maglaan ng tahanan at pag-aaruga sa isang Vaiśya, siya’y itinuturing na para bang naisagawa na ang lahat ng mga yajña (sakripisyong ritwal).”

Verse 123

जो जीविकाके लिये राँधा हुआ अन्नका दान करता है, वह स्वर्गलोकमें प्रतिष्ठित होता है। जो आश्रयकी खोज करनेवाले राहगीर-अतिथिको ठहरनेके लिये जगह दे वह सम्पूर्ण यज्ञोंका अनुष्ठान पूर्ण कर लेता है ।।

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Ang sinumang nagkakaloob, para sa ikabubuhay, ng lutong pagkain bilang kawanggawa ay matatag na naitatatag sa langit. At ang sinumang nagbibigay ng matutuluyan sa manlalakbay na panauhing naghahanap ng masisilungan ay para na ring nakatapos ng lahat ng paghahandog na sakripisyo. Gaya ng bangkang mabigat ang karga na naihahatid pa rin pasulong kahit salungat sa agos, gayon din ang taong iyon ay napapalaya sa malalaking kasalanan—inaalalayan at itinutulak ng kabutihang dulot ng paggalang sa panauhin at pamimigay ng pagkain.

Verse 124

विप्लवे विप्रदत्तानि दधिमस्त्वक्षयाणि च । पूर्वकी ओर बहनेवाली नदीका प्रवाह जहाँ पश्चिमकी ओर मुड़ गया हो

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Kahit sa panahon ng kaguluhan, ang mga handog na ibinibigay sa mga Brahmin—gaya ng dadhi (gatas na pinaasim) at iba pang kaloob na mula sa gatas—ay itinuturing na may di-nauubos na gantimpala. Itinuturo rito na ang kawanggawang ginagawa sa banal na panahon at pook, at iniuukol sa karapat-dapat na tumanggap, ay nagbubunga ng pangmatagalang bunga sa espiritu. Ang handog sa mga araw ng kapistahan ay dumodoble ang bisa, at ang handog sa paglipat ng panahon ay sinasabing lalo pang dumarami. Higit na pinupuri ang pagbibigay sa mahahalagang sandali ng kalendaryo—sa pagsisimula ng Uttarāyaṇa o Dakṣiṇāyaṇa, sa mga equinox, sa mga pagpasok sa mga tanda ng zodiako, at sa mga eklipse—kung saan ang pagbibigay ay itinuturing na matibay na puhunan sa dharma at sa paglilinis ng kasalanan.

Verse 125

अयने विषुवे चैव षडशीतिमुखेषु च । चन्द्रसूयोपरागे च दत्तमक्षयमुच्यते

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang handog na ibinibigay sa pagliko ng landas ng araw (sa pagsisimula ng Uttarāyaṇa o Dakṣiṇāyaṇa), sa mga equinox, sa mahahalagang pagpasok ng araw na tinatawag na ‘anim-at-walumpung tarangkahan,’ at sa mga eklipse ng buwan o araw, ay itinuturing na hindi nasisira ang gantimpala. Ipinapakita ng aral na ang kawanggawang nakaayon sa mga banal na panahon ay nagiging matibay na gawa ng dharma na hindi kumukupas ang bungang espirituwal.”

Verse 126

ऋतुषु दशगुणं वदन्ति दत्तं शतगुणमृत्वयनादिदषु ध्रुवम्‌ । भवति सहस्रगुणं दिनस्य राहो- विंषुवति चाक्षयमश्लुते फलम्‌

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Sinasabi nilang ang handog na ibinibigay sa mga okasyon ng panahon ay nagbubunga ng sampung ulit; sa mga araw ng solstice at iba pang banal na paglipat, isang daang ulit nang tiyak. Ang handog sa araw ng eklipse ay nagbubunga ng isang libong ulit; at kapag ibinigay sa equinox, nagiging di-nauubos ang bunga nito.”

Verse 127

नाभूमिदो भूमिमश्राति राजन्‌ नायानदो यानमारुह्य याति । यान्‌ यान्‌ कामानू ब्राह्मुणे भ्यो ददाति तांसतान्‌ कामान्‌ जायमान: स भुड्क्ते

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “O Hari, ang hindi nagkaloob ng lupa bilang handog ay hindi makatatamasa ng lupa sa kabilang daigdig; ang hindi nagkaloob ng sasakyan ay hindi makasasakay sa sasakyan doon. Anumang kanais-nais na bagay na ibinibigay ng tao sa mga Brahmin sa buhay na ito—yaon ding mga kasiyahan ang matatamo niya upang danasin kapag siya’y muling isinilang.”

Verse 128

अग्नेरपत्यं प्रथम सुवर्ण भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च॒ गाव: । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काज्चनं गाश्न महीं च दद्यात्‌

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang ginto ay unang ipinahayag na supling ng Apoy; ang Daigdig ay Vaiṣṇavī, na nauukol kay Viṣṇu; at ang mga baka ay sinasabing mga anak na babae ng Araw. Kaya’t ang sinumang nagkakaloob ng ginto, mga baka, at lupain ay wari’y nagkaloob na rin ng tatlong daigdig.”

Verse 129

सुवर्ण अग्निकी प्रथम संतान है। भूमि भगवान्‌ विष्णुकी पत्नी है तथा गौएँ भगवान्‌ सूर्यकी कन्याएँ हैं, अतः जो कोई सुवर्ण, गौ और पृथ्वीका दान करता है, उसके द्वारा तीनों लोकोंका दान सम्पन्न हो जाता है ।।

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Ang ginto’y sinasabing panganay ng Apoy; ang lupa ay kabiyak ng Panginoong Viṣṇu; at ang mga baka ay mga anak na babae ni Sūrya. Kaya’t ang nagbibigay ng ginto, mga baka, at lupain ay itinuturing na wari’y nagkaloob ng tatlong daigdig. Tunay, sa tatlong daigdig ay wala pang gawaing nakilalang higit na nagdudulot ng pangmatagalang kabutihang-loob kaysa sa pagkakaloob—paano pa ito mahihigitan ngayon? Kaya’t ipinahahayag ng mga taong may matalas na pag-unawa na ang pagkakawanggawa ang pinakadakila sa mga gawang may bisa ng kabutihan.”

Verse 199

इस प्रकार श्रीमह्याभारत वनपवके अन्तर्गत मार्कण्डेयसमास्यापर्वमें इन्द्रहुम्नोपाख्यानविषयक एक सौ निन्‍यानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagwakas ang ika-isang daan at siyamnapu’t siyam na kabanata ng salaysay tungkol sa Indradyumna, sa loob ng bahaging Markandeya-samāsya ng Vana Parva ng banal na Mahābhārata. Ito ang pormal na pagsasara ng bahaging ito, ayon sa pagkakasalaysay ni Vaiśampāyana.

Verse 200

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि दानमाहात्म्ये द्विशततमो<5ध्याय:

Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Vana Parva—lalo na sa bahaging Markandeya-samāsya—nagtatapos ang ika-dalawang daang kabanata tungkol sa kadakilaan ng pagbibigay (dāna).

Verse 233

प्रयच्छन्ति तु ये राजन्‌ नोपसर्पन्ति ते समम्‌ | इसलिये तुम सभी उपायोंसे अतिथियोंको भोजन देनेका प्रयत्न करो। राजन्‌! जो लोग अतिथिको चरण धोनेके लिये जल

Wika ni Mārkaṇḍeya: “O Hari, ang mga nagbibigay (sa panauhin) ay hindi napapantay ang kapalaran sa mga hindi nagbibigay. Kaya’t magsikap ka sa lahat ng paraan na mapakain ang mga panauhin. O Hari, yaong nag-aalay sa panauhin ng tubig na panghugas ng paa, langis na ipapahid sa paa, ilawan para sa liwanag, pagkain na kakainin, at lugar na matutuluyan—ang mga iyon ay hindi napaparoon sa kaharian ni Yama.”

Verse 296

न तारयति दातार ब्राह्मणं नैव नैव तु । एक गौ एक ही ब्राह्मणको देनी चाहिये; बहुतोंको कभी नहीं (क्योंकि एक ही गौ यदि बहुतोंको दी गयी

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang gayong handog ay hindi nakapagtatawid—ni sa nagbibigay ni sa Brahmanang tumatanggap—tungo sa kabanalan; hindi kailanman.” Sa diwa ng talata, nagbababala siya na ang isang baka ay dapat ihandog sa iisang Brahmana, hindi hinahati sa marami; sapagkat kung ang inihandog na baka ay ipagbili at paghahatian ang halaga, nawawala ang kabanalan ng dāna at nagiging kapinsalaan pa sa angkan ng nagbibigay hanggang tatlong salinlahi.

Verse 303

सुवर्णानां शतं तेन दत्त भवति शाश्वतम्‌ । जो उत्तम वर्णवाले विशुद्ध ब्राह्मणको सुवर्ण-दान करता है उसे निरन्तर सौ स्वर्णमुद्राओंके दानका फल प्राप्त होता है

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Sa gawang iyon, ang dāna ay nagiging walang kupas at pangmatagalan.” Ang sinumang maghandog ng ginto sa isang dalisay na Brahmanang may mararangal na katangian ay nagkakamit ng di-napaparam na gantimpala, na katumbas ng patuloy na pag-aalay ng sandaang gintong barya.

Verse 316

स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गलोक॑ च गच्छति । जो लोग कंधेपर जुआ उठानेमें समर्थ बलवान बैल ब्राह्मणोंको दान करते हैं, वे दुःख और संकटोंसे पार होकर स्वर्गलोकमें जाते हैं

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang gumagawa ng gayong handog ay makalalampas sa mga paghihirap at mapanganib na daan, at makaaabot sa daigdig ng langit.” Sa diwa ng talata, pinupuri ang pagbibigay sa mga Brahmana ng malalakas na bakang toro na kayang magpasan ng pamatok, at itinatanghal ang dāna bilang landas ng dharma upang malampasan ang pagdurusa at makamtan ang mapalad na hantungan pagkamatay.

Verse 326

दातारं हानुगच्छन्ति सर्वे कामाभिवाज्छिता: । जो दिद्वान्‌ ब्राह्मणको भूमिदान करता है, उस दाताके पास सभी मनोवाजञ्छित भोग स्वतः आ जाते हैं

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Lahat ng ninanasang ligaya ay sumusunod sa nagbibigay.” Sa marunong na tagapagkaloob—lalo na yaong nagkakaloob ng lupa sa isang Brahmana—ang bawat ginhawa at kasaganaan na minimithi ng puso ay kusang dumarating sa kanya.

Verse 343

अन्नदातृसम: सो<पि कीर््यते नात्र संशय: । यदि कोई रास्तेके थके-माँदे

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Siya man ay pinupuri ring kapantay ng nagbibigay ng pagkain—walang alinlangan.” Sapagkat kapag may manlalakbay na pagod na pagod sa daan, payat at lupaypay, ang mga paa’y balot ng alikabok, gutom at uhaw, at magtanong, “Mayroon bang magbibigay ng pagkain dito?”—ang marunong na taong nagtuturo kung saan makakakuha ng pagkain ay itinuturing ding ‘annadātā’ (tagapagbigay ng pagkain).

Verse 353

न हीदृशं पुण्यफलं विचित्रमिह विद्यते । अतः युधिष्ठिर! तुम सारे दानोंको छोड़कर केवल अन्नदान करते रहो। इस संसारमें अन्नदानके समान विचित्र एवं पुण्यदायक दूसरा कोई दान नहीं है

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa daigdig na ito, wala nang ibang bungang-kabutihang kasingtangi at kasinghimala nito. Kaya, O Yudhiṣṭhira, isantabi mo ang iba pang mga handog at ipagpatuloy mo ang pag-aalay ng pagkain. Sa buhay ng tao, walang kawanggawang hihigit sa pagpapakain sa kapwa—walang kasingganda ng bisa, walang kasingbunga sa kabutihan.”

Verse 366

स तेन कर्मणा$5प्रोति प्रजापतिसलोकताम्‌ | जो अपनी शक्तिके अनुसार अच्छे ढंगसे तैयार किया हुआ भोजन ब्राह्मणोंको अर्पित करता है वह उस पुण्यकर्मके प्रभावसे प्रजापतिके लोकमें जाता है

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa bisa ng gayong gawaing may kabutihan, nakakamit ng tao ang paninirahan sa daigdig na kahanay ng kay Prajāpati. Ang sinumang, ayon sa kanyang makakaya, naghahanda ng pagkain nang maayos at inihahandog ito nang may paggalang sa mga brāhmaṇa, ay dahil sa lakas ng kabutihang iyon ay makararaos sa loka ni Prajāpati.”

Verse 4736

विश्रमेद्‌ यत्र वै श्रान्त: पुरुषो5ध्वनि कर्शित: । उसके मार्ममें जलरहित शून्य आकाशमात्र है। वह देखनेमें बड़ा भयानक और दुर्गम है। वहाँ न तो वृक्षोंकी छाया है

Sabi ni Vaiśampāyana: “Yaon ang pook na kung saan ang isang tao, lupaypay at pinahirapan ng mahabang paglalakbay, ay nanaising magpahinga. Ngunit sa loob nito’y walang tubig—pawang hungkag na lawak na tila langit. Nakakatakot itong pagmasdan at mahirap tawirin: walang lilim ng punò, walang tubig, at ni isang lugar man na mapaghihintuan ng nilalang na pagod sa daan kahit sandali.”

Verse 5636

अन्तरा चैव नाश्नाति तस्य लोका हानामया: । जो लोग छठी राततक उपवास करते हैं

Sabi ni Vaiśampāyana: “Ang hindi kumakain sa pagitan ay nakakamit ang mga daigdig na walang pagkalugmok at walang karamdaman. Yaong nag-aayuno hanggang sa ikaanim na gabi ay sinasabing naglalakbay sa mga vimāna na hinihila ng mga paboreal. O anak ni Pāṇḍu, yaong minsan lamang kumain at saka tinatawid ang tatlong gabi na iyon na umaasa sa pagkaing iyon—na walang kinakain sa pagitan—ay nakararating sa mga banal na daigdig na di tinatablan ng sakit at dalamhati.”

Verse 9836

विकारि तेषां राजेन्द्र सुदुष्करकरं मन: । राजेन्द्र! चक्षु आदि इन्द्रियोंके आहारको छोड़ देना कठिन नहीं है; क्योंकि इन्द्रियोंके छहों विषयोंका उपभोग न करनेसे वह अपने-आप सुगमतासे हो जाता है

Wika ni Yudhiṣṭhira: “O hari, sa mga iyon, ang isip ang madaling magbago at magulo; kaya’t ito ang nagpapahirap nang labis sa pagpipigil-sa-sarili. Ang pagtalikod sa ‘pagkain’ ng mga pandama—ang hindi pagdulog sa mga bagay ng anim na pandama—ay hindi gaanong mahirap; sapagkat kapag hindi nilalasap ang anim na bagay ng pandama, ang pag-urong ay kusang dumarating. Ngunit ang isip, sa labis nitong pagbabago-bago, ay hindi mapasusunod kung walang paglilinis ng kalooban.”