Shloka 115
Dharma-vyādha’s Analysis of Moral Decline and the Mahābhūta–Guṇa Schema (धर्मव्याधोपदेशः)
वेदपूर्व वेदितव्यं प्रयत्नात् तत् वै वेदस्तस्य वेद: शरीरम् । वेदस्तत्त्वं तत्समासोपलब्धौ क्लीबस्त्वात्मा ततू स वेद्यस्य वेद्यम्
vedapūrvaṁ veditavyaṁ prayatnāt tat vai vedas tasya vedaḥ śarīram | vedas tattvaṁ tat-samāsopalabdhau klībatv ātmā tato sa vedyasya vedyam ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang nakasalig sa Veda ay dapat makilala sa masidhing pagsisikap; sapagkat iyon nga ang tunay na ‘Veda’. Para sa tunay na nakaaalam, ang Veda mismo ang nagiging katawan (sandigan) ng kaalaman. Ang diwa nito’y natatanto kapag nahawakan sa siksik na pagbubuod; ngunit kapag ang sarili ay nalugmok sa kawalang-lakas—kulang sa panloob na tibay at linaw—maging ang dapat sanang malaman ay nananatiling bagay na nalalaman lamang, hindi isang buhay na pagkatanto.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
True knowledge must be pursued diligently and grounded in authoritative wisdom (the Veda). Its essence is grasped by understanding the condensed gist, but inner weakness (loss of moral and mental vigor) prevents knowledge from becoming realized truth in one’s life.
In the Vana Parva dialogue context, Yudhiṣṭhira speaks reflectively about the nature of Vedic knowledge—how it should be sought, how its essence is apprehended, and how a weakened inner self fails to assimilate what is knowable into lived understanding.