Shloka 8
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
सदिशं च नभ: कायो वायुर्मनसि मे स्थित: । मया क्रतुशतैरिष्टं बहुभि: स्वाप्तदक्षिणै:,अग्नि मेरा मुख है, पृथ्वी चरण है, चन्द्रमा और सूर्य नेत्र हैं। द्युलोक मेरा मस्तक है। आकाश और दिशाएँ मेरे कान हैं तथा जल मेरे शरीरके पसीनेसे प्रकट हुआ है। दिशाओंसहित आकाश मेरा शरीर है। वायु मेरे मनमें स्थित है। मैंने पर्याप्त दक्षिणाओंसे युक्त अनेक शत यज्ञोंद्वारा यजन किया है
sadiśaṃ ca nabhaḥ kāyo vāyur manasi me sthitaḥ | mayā kratuśatair iṣṭaṃ bahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ ||
Ipinahayag ng Diyos ang Kanyang kosmikong pagkakakilanlan: ang langit, kasama ang mga panig ng daigdig, ay Siya mismong katawan, at ang hangin ay nananahan sa Kanyang isip. Sinabi pa Niya na nagsagawa Siya ng daan-daang handog na yajña, at bawat isa’y may saganang dakṣiṇā—mga kaloob na wasto at nararapat na ibinigay sa mga tagapagpaganap ng ritwal. Sa diwa ng talata, iniuugnay ang kapangyarihang may katarungan sa paglaganap sa sansinukob at sa disiplinang pagsasagawa ng yajña—na ang tunay na lakas ay nakaugat sa kaayusan (ṛta/dharma), pagpipigil-sa-sarili, at mapagbigay na pag-aalay, hindi sa dahas lamang.
देव उवाच
Educational Q&A
Legitimate greatness is portrayed as rooted in cosmic order and ethical discipline: the Deity is all-pervading (space and directions as body) and also upholds dharma through yajña performed with proper dakṣiṇā—emphasizing generosity, correctness, and responsibility as marks of true authority.
A divine speaker is describing His own vast, cosmic constitution and then asserting His merit and standing by citing the performance of numerous Vedic sacrifices accompanied by duly given gifts—establishing credibility and moral weight within the ongoing dialogue.