Shloka 7
अध्याय १९० — वामदेव-वाम्य-वृत्तान्तः
The Vāmadeva Horses Episode and the Ethics of Promise
अग्निरास्यं क्षिति: पादौ चन्द्रादित्यौ च लोचने । द्यौर्मूर्धा खं दिश: श्रोत्रे तथा5प: स्वेदसम्भवा:,अग्नि मेरा मुख है, पृथ्वी चरण है, चन्द्रमा और सूर्य नेत्र हैं। द्युलोक मेरा मस्तक है। आकाश और दिशाएँ मेरे कान हैं तथा जल मेरे शरीरके पसीनेसे प्रकट हुआ है। दिशाओंसहित आकाश मेरा शरीर है। वायु मेरे मनमें स्थित है। मैंने पर्याप्त दक्षिणाओंसे युक्त अनेक शत यज्ञोंद्वारा यजन किया है
agnir āsyam kṣitiḥ pādau candrādityau ca locane | dyaur mūrdhā khaṃ diśaḥ śrotre tathāpaḥ svedasambhavāḥ |
Ipinahayag ng Diyos ang anyong kosmiko: “Ang apoy ang aking bibig; ang lupa ang aking mga paa; ang buwan at ang araw ang aking mga mata. Ang langit ang aking ulo; ang kalawakan at ang mga direksiyon ang aking mga tainga; at ang mga tubig ay sumibol mula sa aking pawis.”
देव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a vision of the Divine as immanent in the cosmos: the fundamental elements and celestial powers are limbs and senses of the Deity. Ethically, it encourages humility and dharmic conduct grounded in reverence for the world, since harming creation is, symbolically, harming the Divine body.
A Deity is speaking (devā uvāca) and revealing an identification of cosmic components—fire, earth, sun, moon, heaven, space, directions, and waters—as aspects of the speaker’s own form. This functions as a theophany-like description that elevates the listener’s understanding of reality and sacred order.