Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
पहलेकी बात है, इस ऋषभकूटपर ऋषभनामसे प्रसिद्ध एक तपस्वी रहते थे। उनकी आयु कई सौ वर्षोकी थी। वे तपस्वी होनेके साथ ही बड़े क्रोधी थे ।। स वै सम्भाष्यमाणो<न्यै: कोपाद् गिरिमुवाच ह | य इह व्याहरेत् कश्िदुपलानुत्सूजेस्तथा
pūrvakī bātā hai, iha ṛṣabhakūṭe ṛṣabhanāmā prasiddha ekaḥ tapasvī nyavasat | tasya vayaḥ śatāni bahūni āsan | sa tapasvī san mahākrodhanaś ca āsīt || sa vai sambhāṣyamāṇo'nyaiḥ kopād girim uvāca ha | ya iha vyāharet kaścid upalān utsṛjet tathā ||
Wika ni Lomaśa: “Noong unang panahon, sa tuktok na tinatawag na Ṛṣabhakūṭa ay may isang asetang bantog sa pangalang Ṛṣabha. Nabuhay siya nang daan-daang taon. Bagaman mapag-ascetiko, siya’y ubod ng init ng ulo. Minsan, habang may mga nakikipag-usap sa kanya, siya—dahil sa galit—ay nagsalita pa sa mismong bundok: ‘Sinumang magsalita rito, agad niyang itapon ang mga bato (bilang parusang pananahimik/pagpapakasakit),’ at nagtakda ng mabagsik na tuntuning isinilang sa poot.”
लोगमश उवाच
Austerity without mastery over anger is ethically unstable: wrath can distort judgment and turn discipline into harshness. The verse highlights the need for krodha-nigraha (restraint of anger) alongside tapas.
Lomaśa recounts an old story set on Ṛṣabhakūṭa: an aged ascetic named Ṛṣabha, famous yet irascible, becomes angry during conversation and issues a severe injunction, even addressing the mountain, about speaking and casting away stones—signaling a punitive, anger-driven rule.