Shloka 54
Ṛśyaśṛṅgopākhyāna-praveśaḥ — Lomāśa narrates the origins of Ṛśyaśṛṅga and the Anga drought (ऋश्यशृङ्गोपाख्यान-प्रवेशः)
लोभयित्वाभिविश्वास्य विषयं मम शोभना: । ता राजभयभीताश्चन शापभीताक्षु योषित:,'सुन्दरियो! तुम लुभाकर उन्हें सब प्रकारसे सुख-सुविधाका विश्वास दिलाकर मेरे राज्यमें ले आना।” महाराजकी यह बात सुनते ही वेश्याओंका रंग फीका पड़ गया। वे अचेत-सी हो गयीं। एक ओर तो उन्हें राजाका भय था और दूसरी ओर वे मुनिके शापसे डरी हुई थीं; अतः उन्होंने इस कार्यको असम्भव बताया। उन सबमें एक बूढ़ी स्त्री थी। उसने राजासे इस प्रकार कहा--
lobhayitvābhiviśvāsya viṣayaṁ mama śobhanāḥ | tā rājabhayabhītāś ca śāpabhītāś ca yoṣitaḥ ||
Sinabi ni Lomaśa: “O mga maririkit na babae, akitin ninyo sila, kamtin ang kanilang tiwala, at dalhin sila sa aking nasasakupan, na may pangakong ginhawa at kaginhawahang lahat.” Pagkarinig sa utos ng hari, nangulubot ang mukha ng mga babaeng aliw; tila natigilan ang kanilang diwa. Sa isang panig, takot sila sa kapangyarihan ng hari; sa kabila, nanginginig sila sa sumpa ng pantas. Kaya’t sinabi nilang imposible ang gawain. Sa kanila’y may isang matandang babae, na saka nagsalita sa hari.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights an ethical tension: worldly authority can compel action through fear, yet spiritual authority (the fear of a sage’s curse) can restrain wrongdoing. It underscores that coercion and temptation are morally fraught, and that consequences—political and spiritual—shape human choices.
A king orders courtesans to entice certain people, gain their trust, and bring them into his realm by promising comforts. The women are shaken because they fear both the king’s punishment and a sage’s curse, so they call the mission impossible; then an elderly woman steps forward to speak to the king.