Shloka 10
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
एतदेव निमित्तं ते पाण्डवास्तु यथा त्वयि । नान्वतप्यन्त कौपीनं तावत् कृत्वापि दुष्करम्
etad eva nimittaṁ te pāṇḍavās tu yathā tvayi | nānvatapyanta kaupīnaṁ tāvat kṛtvāpi duṣkaram, pāṇḍunandana |
Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ito lamang ang mapagpasiyang patunay laban sa kanila, O anak ni Pāṇḍu, sa paraan ng pagtrato nila sa iyo at sa mga Pāṇḍava: kahit pinilit ka nilang magsuot lamang ng bahag at pagtiisin ang mabagsik na hirap ng mahabang pagkatapon, ni minsan ay hindi sila nagsisi. Ang kawalan ng pagsisising iyon ang pinakamabigat na dahilan kung bakit ang pakikipagkasundo sa mga Kaurava ay hindi tunay na maitatatag.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A durable peace requires moral accountability. Yudhiṣṭhira argues that the Kauravas’ lack of remorse after inflicting severe humiliation and long exile shows an ethical failure; without repentance, reconciliation becomes unreliable and unjust.
In Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Yudhiṣṭhira addresses a Pāṇḍava (Pāṇḍunandana) and points to the Kauravas’ unrepentant conduct—forcing deprivation symbolized by the kaupīna and imposing prolonged exile—as the strongest evidence against trusting a peace settlement.