Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Dhṛtarāṣṭra–Duryodhana Dialogue on Peace and the Refusal of Compromise

रथो वेदी ख्रुवः खड्गो गदा स्लरुक्‌ कवचोडजिनम्‌ | चातुर्ोत्रं च धुर्या मे शरा दर्भा हविर्यश:,इसमें रथ ही वेदी है, खड़ग खुवा है, गदा खुक्‌ है, कवच मृगचर्म है, रथका भार वहन करनेवाले मेरे चारों घोड़े ही चार होता हैं, बाण कुश हैं और यश ही हविष्य है

ratho vedī dhruvaḥ khaḍgo gadā sruk kavacājinaṃ | cāturotraṃ ca dhuryā me śarā darbhā havir yaśaḥ ||

Wika ni Duryodhana: “Ang aking karwahe ang mismong dambana; ang aking espada ang nakapirming haligi; ang aking pamalo (gada) ang sandok ng handog; ang aking baluti ang balat ng usa. Ang apat na kabayong humihila sa aking karwahe ang aking apat na saserdote; ang aking mga palaso ang banal na damong darbha; at ang aking katanyagan ang alay.”

रथःchariot
रथः:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
वेदीaltar
वेदी:
Karta
TypeNoun
Rootवेदी
FormFeminine, Nominative, Singular
ध्रुवःfixed post/pin (sacrificial stake; here: dhruva)
ध्रुवः:
Karta
TypeNoun
Rootध्रुव
FormMasculine, Nominative, Singular
खड्गःsword
खड्गः:
Karta
TypeNoun
Rootखड्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
गदाmace
गदा:
Karta
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Nominative, Singular
स्रुक्ladle (for oblations)
स्रुक्:
Karta
TypeNoun
Rootस्रुक्
FormFeminine, Nominative, Singular
कवचम्armor
कवचम्:
Karta
TypeNoun
Rootकवच
FormNeuter, Nominative, Singular
अजिनम्animal skin (deerskin)
अजिनम्:
Karta
TypeNoun
Rootअजिन
FormNeuter, Nominative, Singular
चातुरोत्रम्the set of four (yoking-ropes/reins); lit. 'four-strap/rope set'
चातुरोत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootचातुरोत्र
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
धुर्याःyoke-bearing; fit for the yoke (draft-animals)
धुर्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootधुर्य
FormMasculine, Nominative, Plural
मेmy/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
शराःarrows
शराः:
Karta
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Nominative, Plural
दर्भाःdarbha-grass (kusha)
दर्भाः:
Karta
TypeNoun
Rootदर्भ
FormMasculine, Nominative, Plural
हविःoblation
हविः:
Karta
TypeNoun
Rootहविस्
FormNeuter, Nominative, Singular
यशःfame/glory
यशः:
Karta
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Nominative, Singular

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
C
chariot
A
altar (vedī)
S
sword (khaḍga)
M
mace (gadā)
S
sacrificial ladle (sruk)
A
armor (kavaca)
D
deerskin (ajina)
F
four horses
A
arrows
D
darbha grass
O
oblation (havis)
F
fame (yaśas)

Educational Q&A

The verse shows how Duryodhana reinterprets sacred Vedic sacrifice as a metaphor for warfare, revealing an ethical inversion: ritual symbols meant for dharma are appropriated to sanctify aggression and the pursuit of fame.

In Udyoga Parva, as the conflict moves toward war, Duryodhana speaks in a defiant, self-affirming tone, describing his martial preparations as if they were components of a yajña—chariot as altar, weapons as ritual implements, and fame as the offering.