Svargārohaṇa-parva Adhyāya 2 — Yudhiṣṭhira’s Inquiry for His Kin and the Vision of a Punitive Realm
युद्धके बाद जब मैं अपने मृत सम्बन्धियोंको जलाञज्जलि दे रहा था उस समय मेरी माता कुन्तीने कहा था--“बेटा! कर्णको भी जलाञ्जलि देना।” माताकी यह बात सुनकर मुझे मालूम हुआ कि महात्मा कर्ण मेरे ही भाई थे। तबसे मुझे उनके लिये बड़ा दुःख होता है ।।
yudhiṣṭhira uvāca |
yuddhake bāda jaba maiṃ apane mṛta sambandhiyoṃ ko jalāñjali de rahā thā usa samaya merī mātā kuntī ne kahā thā— “beṭā! karṇa ko bhī jalāñjali denā।” mātā kī yaha bāta sunkara mujhe mālūm huā ki mahātmā karṇa mere hī bhāī the। tabse mujhe unke liye baṛā duḥkha hotā hai॥
idaṃ ca paritapyāmi punaḥ punar ahaṃ surāḥ |
yan mātuḥ sadṛśau pādau tasyāham amitātmanaḥ |
devatāo! yaha socakara to maiṃ aura bhī paścāttāpa kartā rahtā hūṃ ki “mahāmanā karṇa ke donoṃ caraṇoṃ ko mātā kuntī ke caraṇoṃ ke samān dekhkar bhī maiṃ kyoṃ nahīṃ śatrudala-mardana karṇa kā anugāmī ho gayā?” yadi karṇa hamāre sātha hote to hameṃ indra bhī yuddha meṃ parāsta nahīṃ kara sakte।
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Pagkaraan ng digmaan, nang ako’y nag-aalay ng mga ritwal na tubig para sa aking mga kamag-anak na yumao, sinabi sa akin ng aking ina na si Kuntī, “Anak, mag-alay ka rin ng libasyon para kay Karṇa.” Nang marinig ko iyon, saka ko nalaman na ang dakilang-loob na si Karṇa ay sarili kong kapatid. Mula noon, mabigat na dalamhati ang pumasan sa aking dibdib dahil sa kanya. At, O mga diyos, muli’t muli akong sinusunog ng pagsisisi sa isip na ito: kahit nakita ko na ang mga paa ng marangal na lalaking yaon—na ang diwa’y di masukat—ay tulad ng mga paa ng aking inang si Kuntī, bakit hindi ako naging tagasunod ni Karṇa, ang dumudurog sa mga hukbo ng kaaway? Kung si Karṇa ay nakapanig sa amin, kahit si Indra ay hindi sana nakapagpabagsak sa amin sa labanan.
युधिछिर उवाच
The verse highlights the ethical weight of hidden kinship and the lasting consequences of ignorance and delayed truth. Yudhiṣṭhira’s remorse shows how dharma is not only about victory or duty in war, but also about responsibility toward family, truthful disclosure, and the inner reckoning that follows violence.
After the Kurukṣetra war, Yudhiṣṭhira performs funerary water-offerings for the dead. Kuntī instructs him to offer for Karṇa too, revealing that Karṇa was his brother. Yudhiṣṭhira then laments repeatedly, wondering why he did not align with Karṇa, and asserts that with Karṇa on their side even Indra would not have been able to defeat them.