Shloka 39
अग्नीषोमोत्पत्तिः
Agni–Soma Origin and the Brahmāgnīṣomīya Doctrine
यश्नतुर्भ्य: समुद्रेभ्यो वायुर्धारयते जलम् । उद्धृत्याददते चापो जीमूते भ्यो5म्बरेडनिल:
yajñatubhyaḥ samudrebhyo vāyur dhārayate jalam | uddhṛtyādadate cāpo jīmūtebhyo 'mbare 'nilaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Mula sa mga karagatan, itinataguyod at hinihila paitaas ng Hangin ang mga tubig; pag-angat, ang gayon ding Hangin sa himpapawid ang nagtitipon sa tubig upang maging mga kumpol ng ulap. Kaya ang hiningang-buhay na tinatawag na Udāna—na pinupuri bilang dakilang Vāyu—ay nag-aangat ng tubig mula sa apat na dagat, inilalagak ito sa mga ulap, at sa pag-uugnay ng ulap at tubig ay ipinapasa ito bilang ulan. Itinuturo nito ang maayos at may-tungkuling pag-andar ng kalikasan: maging ang pinakamakapangyarihang puwersa ay kumikilos bilang katiwala, pinananatili ang daigdig sa pamamagitan ng disiplinadong paglilingkod, hindi sa kapritso.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse uses the water-cycle as a dharmic analogy: Vāyu/Udāna performs a regulated, world-sustaining function—lifting water, forming clouds, and enabling rain—showing that power is meant to serve order and the common good.
In Bhishma’s instruction in the Śānti Parva, he describes the operation of the great Wind (identified with the inner vital breath, Udāna) that draws water from the oceans and establishes it in clouds, leading to rainfall—illustrating cosmic governance and disciplined function.