Shloka 38
अग्नीषोमोत्पत्तिः
Agni–Soma Origin and the Brahmāgnīṣomīya Doctrine
उदयं ज्योतिषां शश्वत् सोमादीनां करोति यः । अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति मनीषिण:
udayaṁ jyotiṣāṁ śaśvat somādīnāṁ karoti yaḥ | antardeheṣu codānaṁ yaṁ vadanti manīṣiṇaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Siya na walang humpay na nagpapasibol ng pagsikat ng mga tanglaw sa langit—mula sa Buwan—at na tinatawag ng marurunong na daloy ng buhay na Udāna sa loob ng mga may katawan: ang kapangyarihang iyon ang tinutukoy bilang kosmikong hangin na namamahala sa pag-akyat, na nagdurugtong sa hininga ng buhay sa loob at sa kaayusan ng kalangitan sa labas.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse links macrocosm and microcosm: the same governing principle that orders the rising of celestial lights is present within living beings as Udāna, the upward-moving vital force. It suggests an ethical-spiritual vision where understanding inner discipline (prāṇa) aligns one with cosmic order (ṛta/dharma).
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on higher knowledge and the foundations of order. Here he identifies a cosmic function—causing the luminaries to rise—and equates it with the internal life-current called Udāna, presenting a contemplative teaching on how universal forces operate within the body.