Shloka 67

देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship

Devanagari script

सकूलमूलबान्धवं प्रभुर्हरत्यसड्रवान्‌ । न सन्ति यस्य वारका: कुरुष्व धर्मसंनिधिम्‌,सर्वसमर्थ काल किसीके प्रति भी स्नेह नहीं करता। वह कूल और मूल अर्थात्‌ आदि-अन्तसहित समस्त बन्धु-बान्धवोंको हर ले जाता है। उसको रोकनेवाले कोई नहीं हैं; इसलिये तुम धर्मका संचय करो

Translation

Wika ni Vyāsa: “Si Kāla—ang makapangyarihan sa lahat—ay walang kinikilingan ni pag-ibig sa sinuman. Tinatangay niya ang angkan at ugat—ang simula at wakas—ng lahat ng kamag-anak, nang walang pag-aatubili. Walang makapipigil sa kanya; kaya magtipon ka ng dharma bilang kayamanang laging kaagapay.”

Word by Word

सhe/that (one)

कूलlineage/family (bank; figuratively lineage)

मूलroot/origin

बान्धवम्kinsman/relative

प्रभुःthe lord/master (here: Time as sovereign)

हरतिtakes away/carries off

सhe/that (one)

द्रवान्those who run/are in flight; the fleeing

नnot

सन्तिare/exist

यस्यof whom/whose

वारकाःrestrainers/obstructors

कुरुष्वdo/make (you)

धर्मdharma/righteousness

संनिधिम्store/accumulation; provision; nearness

Speaker

व्यास उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes