Shloka 126
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
यथा<55दित्यान्मणेश्षापि वीरुद्धयश्चैव पावक: । जायन्त्येवं समुदयात् कलानामिव जन्तव:
yathādityān maṇeḥ śāpī viruddhayaś caiva pāvakaḥ | jāyanty evaṃ samudayāt kalānām iva jantavaḥ ||
Sinabi ni Bhīṣma: kung paanong ang apoy ay nahahayag mula sa batong sūryakānta kapag nasinagan ng araw, at kung paanong ang apoy ay lumilitaw mula sa kahoy kapag kinikiskis, gayundin ang mga nilalang ay nagkakamit ng kapanganakan mula sa pagsasama-sama ng mga ‘kalā’ na naipaliwanag na. Ipinakikita ng aral na ang buhay na may katawan ay umuusbong sa pagtagpo ng mga kundisyon, hindi sa pagkakataon; kapag nagtipon ang mga kailangang salik, ang bunga’y sumusunod sa nararapat na sanhi.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
That birth and manifestation occur when the necessary causes and conditions assemble—like fire emerging from a sunstone under sunlight or from wood through friction—so embodied existence is the result of a lawful conjunction of constituent factors (kalās).
Bhīṣma is instructing (in Śānti Parva’s didactic setting) by giving two familiar analogies for emergence: fire appears when the right enabling conditions are present; likewise, beings arise when the previously discussed constituent elements combine.