नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
पश्यापश्यं यो न पश्येत् क्षेम्यं तत्त्वं च काश्यप । केवलाकेवलं चाद्यं पञ्चविंशं परं च यत्
paśyāpaśyaṃ yo na paśyet kṣemyaṃ tattvaṃ ca kāśyapa | kevalākevalaṃ cādyaṃ pañcaviṃśaṃ paraṃ ca yat ||
Wika ni Yājñavalkya: “O Kāśyapa, ang sinumang hindi nakakakilala sa pagkakaiba ng nakakakita at ng hindi nakakakita—ng may-malay na Sarili at ng walang-malay na larangan—ay hindi tunay na nakakamasid sa mapagpalang katotohanan. Hindi rin niya nauunawaan nang wasto ang ‘kevala’ (ang Sarili na dalisay at di-nakadikit), ang ‘akevala’ (ang Sarili na kaugnay ng Prakṛti), ang unang pinagmulan, ang ika-dalawampu’t limang prinsipyo (Puruṣa), at yaong Kataas-taasan na lampas sa lahat. Sa kakulangan ng wastong kaalamang ito, nananatili siyang nakagapos sa paulit-ulit na pagdating at pag-alis ng samsara.”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Liberating insight requires discriminating consciousness (the seer/Self) from insentient nature (the seen/Prakṛti and its products). One must also understand the Self as both ‘pure’ (kevala) and ‘associated’ (akevala) in lived experience, recognize the Sāṅkhya framework of principles (including the 25th, Puruṣa), and know the Supreme beyond them; without this right discernment, one remains bound to saṃsāra.
In Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, the sage Yājñavalkya addresses Kāśyapa, emphasizing philosophical discrimination and correct metaphysical knowledge as the basis for welfare and release from repeated birth and death.