Shloka 103
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
ददाति च नरश्रेष्ठ प्रतिगृह्लाति यच्च ह | ददात्यव्यक्त इत्येतत् प्रतिगृह्नाति तच्च वै
dadāti ca naraśreṣṭha pratigṛhṇāti yac ca ha | dadāty avyaktam ity etat pratigṛhṇāti tac ca vai ||
Wika ni Bhīṣma: “O pinakamahusay sa mga tao, anumang ibinibigay at anumang tinatanggap—ito ang sinasabing Di-nahahayag. Ang Di-nahahayag na yaon din ang tumatanggap. Ipinahahayag ng mga pantas na ang Brahman ay walang hanggan at nakapagpapadalisay; kaya sa pagkakilala mo roon, ikaw man ay madadalisay. Sa kawanggawa, ang nagbibigay, ang handog, ang pagsang-ayon sa handog, at ang tumatanggap—sa katotohanan ay iisang Di-nahahayag na Kataas-taasang Katotohanan: Siya lamang ang nagbibigay, at Siya lamang ang tumatanggap.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches a non-dual vision of ethical action: in true understanding, the giver, the gift, the act of giving (including approving it), and the receiver are not ultimately separate; all are the Unmanifest Supreme Reality (Brahman/Paramatman). Knowing this purifies the mind and elevates charity from mere transaction to spiritual realization.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhisthira on dharma after the war. Here he explains the inner metaphysical basis of dāna (charity), urging Yudhisthira to see the Supreme Reality as present in every role within the act of giving, thereby making the practice purifying and aligned with highest wisdom.