Shloka 61
Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse
नागान् नगान् यक्षगणान् दिशश्व गन्धर्वसंघान् पुरुषान् स्त्रियश्न । परस्पर प्राप्प महान्महात्मा विशेत योगी न चिराद् विमुक्त:
bhīṣma uvāca |
nāgān nagān yakṣagaṇān diśaś ca gandharvasaṅghān puruṣān striyaś ca |
parasparaṃ prāpya mahān mahātmā viśet yogī na cirād vimuktaḥ ||
Wika ni Bhishma: “Ang dakilang kaluluwang yogin, matapos makamit ang ganap na pagkamay-ari, ay maaaring mabilis na lumaya. O, sa lakas ng yoga, maaari siyang lumipat mula sa isang uri ng nilalang tungo sa iba, marating at pasukin ang mga Nāga, ang mga bundok, ang mga pangkat ng Yaksha, ang mga direksiyon, ang mga kapisanan ng Gandharva, at maging ang mga lalaki at babae—dumaraan sa kanila ayon sa kanyang kalooban sa pamamagitan ng kapangyarihan ng yoga.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Yogic mastery can yield extraordinary powers (such as moving among and ‘entering’ various beings or realms), but the higher aim is swift liberation (vimukti). The verse contrasts siddhi-like capacities with the superior goal of moksha.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and spiritual disciplines, Bhishma describes the capacities of a perfected yogin: he may quickly attain liberation, or—by yogic power—move through different classes of beings and realms, reaching and entering them at will.