Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
वाचा शेषावहार्येण पालनेनात्मनो5पि च । यथावद् भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेत् कर्म आदित:
parāśara uvāca |
vācā śeṣāvahāryeṇa pālanenātmano 'pi ca |
yathāvad bhṛtyavargasya cikīrṣet karma āditaḥ ||
Wika ni Parāśara: Sa disiplinadong pananalita, sa pagkain lamang ng natira matapos ang wastong pag-aalay, at sa pag-iingat maging ng sariling buhay sa nararapat na paraan, dapat—mula pa sa simula—ay maayos na itakda ng tao ang tungkulin ng pag-aaruga sa mga umaasa sa kanya. Sa ganitong paraan siya nabubuhay nang may pananagutan—tinutupad ang mga obligasyon sa pamamagitan ng pag-aaral at pagpipigil, sa pamamagitan ng pagkaing pinabanal ng handog, at sa pamamagitan ng masinop na pag-aalaga sa sambahayan at mga nasasakupan.
पराशर उवाच
One should live with disciplined speech, take food in a sanctified and regulated way (as ‘remainder’ after rightful acts), protect life responsibly, and—crucially—arrange from the outset for the proper maintenance of one’s dependents. This frames dharma as fulfilling obligations through restraint, ritual-ethical conduct, and social care.
In Śānti Parva’s instruction on dharma, the sage Parāśara is teaching principles of responsible living, emphasizing regulated conduct and the duty of supporting those who rely on one’s household—presented as part of discharging one’s moral obligations.