Shloka 146
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
भूतात्मा भूतकृद्धूतो भूतभव्यभवोद्धव: । भूर्भुव: स्वरितश्वैव ध्रुवो दान्तो महेश्वर:
bhūtātmā bhūtakṛd dhūto bhūtabhavyabhavodbhavaḥ | bhūr bhuvaḥ svaritaś caiva dhruvo dānto maheśvaraḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Ikaw ang panloob na Sarili ng lahat ng nilalang at ang lumikha ng mga nilalang; Ikaw ang dalisay at di-natitinag, at ang bukal na pinagmumulan ng nakaraan, hinaharap, at kasalukuyan. Ikaw ang Bhūḥ, Bhuvaḥ, at Svaḥ—ang tatlong daigdig; Ikaw si Dhruva na matatag, si Dānta na mapagpigil, at si Maheśvara, ang Dakilang Panginoon. Sa bahaging ito na tila himno, itinatanghal ni Bhīṣma ang pinakamataas na pananaw ng Śānti Parva: ang dharma ay nakaugat sa pagkilala sa iisang kataas-taasang realidad na sumasandig sa buhay at panahon, at sa paglinang ng katatagan at pagpipigil na kaayon nito.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a unitive vision: the supreme Lord is the inner Self of all beings and the source of time and worlds. Ethical life in Śānti Parva is grounded in this recognition, expressed as steadiness (dhruvatā) and self-restraint (dānta).
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he speaks in a hymn-like mode, enumerating divine epithets to describe the supreme reality that underlies creation and moral order.