Shloka 147
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
दीक्षितो<दीक्षित: क्षान्तो दुर्दान्तो5दान्तनाशन: । चन्द्रावर्तों युगावर्त: संवर्त: सम्प्रवर्तक:
dīkṣito ’dīkṣitaḥ kṣānto durdānto ’dāntanāśanaḥ | candrāvarto yugāvartaḥ saṃvartaḥ sampravartakaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Ikaw ang itinalaga sa ritwal at ang di-itinalaga; ang Mapagtiis; ang Tagapagpasuko na pumupuksa sa mga walang pagpipigil at mapagmataas. Ikaw ang siklo ng Buwan na sumusukat sa mga buwan, ang siklo ng mga panahon na sumusukat sa mga yuga, ang pagkalusaw (saṃvarta) mismo, at ang kapangyarihang muling nagpapakilos sa paglikha. Sa ganitong paraan, pinupuri ang Panginoon bilang tagapamahala ng disiplina at pagpipigil, at bilang tagapag-ayos ng panahon, pagwasak, at pagbabagong-silang.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the divine encompasses and governs both ethical discipline (patience, restraint, the destruction of arrogance) and cosmic law (the cycles of month and yuga, dissolution and renewed creation). Dharma is thus rooted in a single supreme order that operates in personal conduct and in the universe.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira and offers hymnic praise describing the Lord through epithets. Here he lists names that portray the Lord as both the enforcer of moral restraint and the regulator of cosmic time—moon-cycle, age-cycle, dissolution, and the restarting of creation.