Shloka 51
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
संहारकाले परिदग्धकाया ब्रद्माणमायान्ति सदा प्रजा हि । चेष्टात्मनो देवगणाश्न सर्वे ये ब्रह्मलोकादपरा: सम तेडपि
saṁhārakāle paridagdhakāyā brahmāṇam āyānti sadā prajā hi | ceṣṭātmano devagaṇāś ca sarve ye brahmalokād aparāḥ samās te 'pi ||
Wika ni Bhishma: Sa panahon ng pagkalusaw ng sansinukob, yaong mga nilalang—ang mga yogi—na ang kanilang mga katawan (magaspang, maselan, at sanhi) ay natupok na ng apoy ng kaalaman, ay laging nakaaabot sa Kataas-taasang Brahman. Gayundin, ang lahat ng pangkat ng mga deva at ang mga disiplinadong naghahanap na nananahan sa mga daigdig na mas mababa sa Brahmaloka, na may likas na pagka-diyos at masikap sa pagsasanay, ay nakararating din sa Kataas-taasang Brahman. Ang diwa ng aral: ang kalayaan ay hindi nakasalalay sa katayuan o kinalalagyan sa kosmos, kundi sa paglilinis ng loob at sa kaalamang tumutupok sa mga hangganan ng pagkakabihag sa katawan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is attained when the coverings of embodiment are consumed by knowledge and disciplined practice; at pralaya, such purified beings—whether yogins or divine beings in lower worlds—reach the Supreme Brahman. Cosmic rank (even residence in Brahmaloka or below) is secondary to inner realization.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he describes the destiny of realized and disciplined beings at the time of cosmic dissolution: those whose embodied limitations are destroyed attain Brahman, and even divine beings and practitioners in lower realms, through sustained spiritual effort, also reach the Supreme.