मृत्योर्ब्रह्मणा नियोजनम् — The Commissioning of Mṛtyu by Brahmā
ज्ञातिवत् सर्वभूतानां सर्ववित् सर्ववेदवित् । नाकामो ग्रियते जातु न तेन न च वै द्विज:
vyāsa uvāca | jñātivat sarvabhūtānāṁ sarvavit sarvavedavit | nākāmo mriyate jātu na tena na ca vai dvijaḥ ||
Sinabi ni Vyāsa: “Ang tumuturing sa lahat ng nilalang na parang sariling kamag-anak, ang nakakabatid sa katotohanang dapat malaman at nauunawaan ang diwa ng lahat ng Veda, at malaya sa pagnanasa—ang gayong tao ay hindi tunay na namamatay; siya’y pinalalaya magpakailanman mula sa gapos ng kapanganakan at kamatayan. Kaya’t hindi wasto na sabihing hindi siya brāhmaṇa; sa halip, siya lamang ang tunay na brāhmaṇa.”
व्यास उवाच
True brāhmaṇahood is defined by inner qualities—universal kinship and compassion, knowledge of ultimate truth and the Vedas’ essence, and freedom from desire—leading to liberation beyond birth and death.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa states a criterion for who should be regarded as a genuine brāhmaṇa: not merely by birth or label, but by realized knowledge, compassion toward all beings, and desirelessness that culminates in mokṣa.