Shloka 28
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
प्रादेशमात्रे हृदि निःसृतं यत् तस्मिन् प्राणानात्मयाजी जुहोति । तस्याग्निहोत्रं हुतमात्मसंस्थं सर्वेषु लोकेषु सदेवकेषु
prādeśamātre hṛdi niḥsṛtaṃ yat tasmin prāṇān ātmayājī juhoti | tasyāgnihotraṃ hutam ātmasaṃsthaṃ sarveṣu lokeṣu sadevakeṣu ||
Wika ni Vyāsa: Ang nakakabatid na nagsasagawa ng panloob na handog ay iniaalay ang kanyang mga lakas-buhay sa apoy ng kamalayan na sumiklab sa loob ng puso, sa puwang na kasinlaki lamang ng isang dangkal. Bagaman ang kanyang agnihotra ay inihahandog sa loob ng sarili, dahil sa kanyang pagkakaisa sa pangkalahatang Sarili, ito’y wari’y natutupad sa lahat ng daigdig kasama ang mga diyos—kaya’t sa pagkapayapa at pagkabusog ng sarili niyang prāṇa, ang mga lakas-buhay ng buong kosmos ay para bang nabubusog din.
व्यास उवाच
Educational Q&A
External ritual is reinterpreted as an inner yajña: the wise person offers the prāṇas (including senses and mind) into the Self’s inner light in the heart. Because the realized person abides as the universal Self, this inward offering is said to be effective for all worlds, expressing the ethical ideal that self-mastery and inner purification have universal benefit.
Vyāsa is describing the practice and stature of a jñānī who performs ātma-yajña. The verse portrays a contemplative ‘agnihotra’ occurring within the heart-space, where the practitioner dissolves the functions of life and mind into consciousness, and it frames this as a cosmic act reaching even the realms of the gods.