Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
ताभि: संयुक्तमनसो ब्रह्म तत् सम्प्रकाशते । शनैश्वोपगते सच्चे ब्रह्मभूयाय कल्पते
tābhiḥ saṃyuktamanaso brahma tat samprakāśate | śanaiśvopagate sattve brahmabhūyāya kalpate ||
Sinabi ni Bhīṣma: Kapag ang isip ng tao ay naging maayos at nakipagkaisa sa mga kapangyarihang tagapangasiwa ng mga pandama, ang Kataas-taasang Brahman (Parabrahman) ay luminaw at nagningning sa loob ng kalooban. Pagkaraan, habang unti-unting sumisibol ang kadalisayan (sattva), nagiging karapat-dapat siyang makamtan ang kalagayan ng Brahman—malaya sa pagkalito at matatag na nakalagay sa pinakamataas na katotohanan.
भीष्म उवाच
Inner realization of Brahman arises when the mind is properly integrated with and governed through the senses (and their presiding principles), leading to increasing sattva (purity/clarity). As sattva grows gradually, one becomes qualified for brahma-bhāva—abidance in the highest reality.
In the Shanti Parva’s instruction on peace and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira on the inner disciplines that lead beyond sorrow. Here he describes a contemplative progression: disciplined sensory life and mental integration give rise to inner illumination, and sustained purity culminates in fitness for Brahman-realization.