Shloka 11
Varāha-avatāra: Viṣṇu’s subterranean intervention and the cosmic nāda (Śānti-parva 202)
यथार्चिषो5ग्ने: पवनस्य वेगो मरीचयोड3र्कस्य नदीषु चाप: । गच्छन्ति चायान्ति च संचरन्त्य- स्तद्वच्छरीराणि शरीरिणां तु
bhīṣma uvāca | yathārcīṣo 'gneḥ pavanasyā vegā marīcayo 'rkasya nadīṣu cāpaḥ | gacchanti cāyānti ca sañcarantyas tadvac charīrāṇi śarīriṇāṃ tu ||
Wika ni Bhishma: Kung paanong ang mga liyab ng apoy, ang bugso ng hangin, ang mga sinag ng araw, at ang agos ng tubig sa mga ilog ay laging gumagalaw—umaalis, dumarating, at umiikot—gayon din ang mga katawan ng mga nilalang na may katawan ay nadadala sa agos ng walang humpay na paglipat. Ang aral ay makita ang katawan bilang panandalian at laging nasa galaw, at linangin ang katatagan ng pag-unawa sa halip na kumapit sa bagay na tiyak na magbabago.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
All embodied existence is in constant motion and change; therefore one should not cling to the body as stable or ultimate, but cultivate discernment and detachment aligned with dharma.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhiṣṭhira, Bhishma uses natural analogies—fire, wind, sunlight, and river-water—to illustrate the ceaseless flux of bodily life and to ground ethical reflection on non-attachment.