Keśava-tattva-kathana
On the Principle of Keśava: Cosmogony and Divine Epithets
तालुदेशमथोद्दाल्य ब्राह्मणस्य महात्मन: । ज्योतिर्ज्वाला सुमहती जगाम त्रिदिवं तदा,इसी समय महात्मा ब्राह्मणके तालुदेश (ब्रह्म-रन्ध्र) का भेदन करके एक ज्योतिर्मयी विशाल ज्वाला निकली और स्वर्गकी ओर चल दी
tāludeśam athoddālya brāhmaṇasya mahātmanaḥ | jyotirjvālā sumahatī jagāma tridivaṃ tadā ||
Sinabi ni Bhīṣma: Nang magkagayon, nang mabutas ang bahagi ng ngalangala—(ang brahma-randhra) ng dakilang-loob na brāhmaṇa—lumitaw ang isang napakalaki at maningning na liyab ng liwanag, at agad na tumungo sa daigdig ng langit. Ipinahihiwatig ng tagpong ito ang huwaran ng disiplinado at dalisay na pamumuhay na nagwawakas sa isang mapalad na pagpanaw, kung saan ang panloob na kapangyarihang espirituwal ay inilalarawang umaakyat sa pinakamataas na lagusan.
भीष्य उवाच
The verse presents an idealized yogic departure: through purity, austerity, and inner realization, the life-force (symbolized as a radiant flame) rises through the highest aperture (brahma-randhra) toward a higher state, suggesting a meritorious or liberated end aligned with dharma.
Bhīṣma describes the moment of a great brāhmaṇa’s passing: the brahma-randhra is said to be pierced, a huge luminous flame emerges, and it travels upward to tridiva (heaven), marking an auspicious transition from embodied life to a celestial destination.