Keśava-tattva-kathana
On the Principle of Keśava: Cosmogony and Divine Epithets
निश्चैष्टा भ्यां शरीरा भ्यां स्थिरदृष्टी समाहितौ । जितात्मानौ तथा5<धाय मूर्धन्यात्मानमेव च
niścēṣṭābhyāṁ śarīrābhyāṁ sthiradṛṣṭī samāhitau | jitātmānau tathā dhāya mūrdhany ātmānam eva ca ||
Sinabi ni Bhīṣma: “Nang maging hindi na gumagalaw ang kanilang mga katawan, matatag ang tingin at natipon ang isip, ang dalawa—na nagtagumpay sa sarili—ay inilagay ang hininga ng buhay kasama ng isip sa tuktok ng ulo sa pamamagitan ng landas na suṣumṇā. Pagkaraan, nanatili sila sa samādhi, at ang kanilang mga katawan ay nagmistulang walang-kibo, na wari’y wala nang anumang galaw.”
भीष्य उवाच
The verse highlights yogic discipline: mastery of mind and senses (jitātman), steady attention (sthiradṛṣṭi), and deep concentration (samāhita) culminating in samādhi. Ethically, it presents inner governance and restraint as a path to higher realization, contrasting outward action with inward conquest.
Bhīṣma describes two practitioners entering profound meditation. They channel prāṇa and mind through the suṣumṇā to the crown of the head and become absorbed in samādhi, so their bodies appear completely motionless, like inert matter.