Shloka 18
Keśava-tattva-kathana
On the Principle of Keśava: Cosmogony and Divine Epithets
उपस्थितकृतौ तौ च नासिकाग्रमधो भ्रुवो: । भ्रुकुट्या चैव मनसा शनैर्धारयतस्तदा
upasthitakṛtau tau ca nāsikāgram adho bhruvoḥ | bhrukuṭyā caiva manasā śanair dhārayatas tadā ||
Sinabi ni Bhīṣma: “Pagkatapos, ang dalawa, na napayapa ang sarili, ay dahan-dahang pinatatag ang isip sa bahagyang pagkunot ng noo ng pagtuon, at itinuon ang tingin sa dulo ng ilong sa ilalim ng mga kilay. Pagkaraan, itinatag nila sa puso ang limang daloy ng prāṇa—prāṇa, apāna, udāna, samāna, at vyāna; at sa gayong pag-iral, iniugnay nila ang isip sa prāṇa at apāna at pinanatiling matatag ang hiningang may sandig sa isip sa pagitan ng dalawang kilay.”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined inward concentration: steadying the mind, regulating the vital currents (the five prāṇas), and fixing awareness through a focused gaze and breath-control so that the mind becomes stable and fit for higher realization.
Bhīṣma describes two practitioners entering a yogic state: they fix their gaze at the nose-tip beneath the brows, gather and place the five life-winds in the heart, unite mind with prāṇa and apāna, and then stabilize that combined focus at the space between the eyebrows.