Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
अभिनिष्यन्दते श्रीहिं सत्यपि द्विषतो जनम् | यद्यपि तुम्हारे पास लक्ष्मी नहीं है तो भी तुम दूसरोंकी सम्पत्ति देखकर सहन करो; क्योंकि चतुर मनुष्य दूसरोंके यहाँ रहनेवाली सम्पत्तिका भी सदा उपभोग करते हैं और जो लोगोंसे द्वेष रखता है, उसके पास सम्पत्ति हो तो भी वह शीघ्र ही नष्ट हो जाती है ।।
abhiniṣyandate śrīhiṃ saty api dviṣato janam | śriyaṃ ca putrapautraṃ ca manuṣyā dharmacāriṇaḥ | yogadharmavido dhīrāḥ svayam eva tyajanty uta ||
Sinabi ni Bhīṣma: Kahit ang isang taong may pagkapoot ay maaari pa ring daluyan ng kasaganaan; kaya kahit wala sa iyo si Lakṣmī, tiisin mong makita ang yaman ng iba nang walang hinanakit. Sapagkat ang marurunong ay marunong ding gumamit ng mga yaman at sangkap na nasa iba. Ngunit ang kayamanang hawak sa diwa ng poot ay madaling masira. At higit pa rito, ang matatapang at malinaw ang paghatol—yaong namumuhay ayon sa dharma at nakaaalam ng disiplina ng wastong asal—kapag tumawag ang mas mataas na tungkulin, ay nakapagtatakwil sa sariling pasya maging ng kasaganaan at ng pagpapatuloy ng angkan sa pamamagitan ng mga anak at apo.
भीष्म उवाच
Do not burn with envy at another’s prosperity; hatred corrodes and destroys wealth. The wise maintain composure and, when dharma demands, can even relinquish wealth and worldly continuities like lineage.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on righteous living and mental discipline, using wealth as an ethical test: how one responds to others’ fortune and how inner hostility undermines one’s own stability.