Shloka 9
Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
महास्वना: सनिर्घातास्तुमुला लोमहर्षणा: । पेतुस्तथोल्का: शतश: स्फोटयन्त्यो नभस्तलात्
sañjaya uvāca |
mahāsvanāḥ sanirghātās tumulā lomaharṣaṇāḥ |
petus tatholkāḥ śataśaḥ sphoṭayantyo nabhastalāt ||
Sinabi ni Sañjaya: Sa mga dagundong at pagsabog na marahas—nakapangingilabot at nakapagpapatindig-balahibo—daan-daang bulalakaw ang bumagsak mula sa mukha ng langit, pumuputok habang bumababa. Pinadilim ng mga kakila-kilabot na tandang ito ang mga dako at yumanig sa tiwala ng daigdig, hudyat na ang digmaan ay tumawid na sa yugto kung saan lalaganap ang adharma at pagwasak, at wari’y ang kalikasan mismo’y tumututol sa nagbubukas na pagpatay.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata motif that mass violence and the rise of adharma are mirrored by disturbances in nature. Such portents function as ethical warnings: when human conduct collapses into ruthless destruction, the cosmos is portrayed as reacting with fearsome signs.
Sañjaya reports terrifying battlefield omens: thunderous crashes and hundreds of meteors falling and bursting from the sky. These signs foreshadow escalating calamity in the Kurukṣetra war and heighten the sense of impending catastrophe.