Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
ववुर्वाता: सनिर्घाता: पांशुवर्ष पपात च | बभूवुश्च दिश: सर्वास्तिमिरेण समावृता:
sañjaya uvāca |
vavur vātāḥ sanirghātāḥ pāṃśuvarṣaṃ papāta ca |
babhūvuś ca diśaḥ sarvās timireṇa samāvṛtāḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: “Kasabay ng malalakas na dagundong, umihip ang marahas na hangin; bumuhos ang ulang-alikabok, at nabalot ng dilim ang lahat ng dako. Ang mga tandang ito’y hudyat ng kaguluhang moral at kosmiko na kaakibat ng digmaan—wari’y ang kalikasan mismo’y umurong sa paglaganap ng adharma at paglapit ng pagwasak.”
संजय उवाच
The verse underscores that large-scale violence and the rise of adharma are mirrored by ‘cosmic’ unease: ominous natural signs function as a moral commentary, warning that unrighteous conflict disturbs the order of the world.
Sañjaya reports terrifying portents on the battlefield: thunderous winds, dust falling like rain, and darkness covering all directions—an atmosphere of dread foreshadowing calamity in the war.