Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
राहुश्नाग्रसदादित्यमपर्वणि विशाम्पते । चकम्पे च महाकम्पं पृथिवी सवनद्रुमा
sañjaya uvāca | rāhuḥ śnāgrasad ādityam aparvaṇi viśāmpate | cakampe ca mahākampaṃ pṛthivī savanadrumā ||
Sinabi ni Sañjaya: “O panginoon ng mga tao, bagaman hindi panahon ng bagong buwan, sinunggaban at nilamon ni Rāhu ang Araw. Pagkaraan, ang daigdig—kasama ang mga gubat at punò—ay nanginig sa isang napakalakas na lindol.” Sa salaysay ng digmaan, ang ganitong mga tandang kosmiko’y hudyat ng pagbagsak ng mapalad na kaayusan at paunang anino ng mabigat, dharma-yayaniging pagwasak na malapit nang sumiklab.
संजय उवाच
The verse uses an untimely eclipse and an earthquake as portents: when adharma and mass violence peak, the world is portrayed as losing its normal auspicious rhythms. It warns that unrighteous action in war brings not only human ruin but a sense of cosmic imbalance and inevitable consequence.
Sañjaya reports ominous signs to the king: Rāhu eclipses the Sun at an improper time, and the earth shakes violently with forests and trees. These are narrative signals that a catastrophic turn in the battle is imminent.