Shloka 663
शल्यस्य पाण्डवसेनापीडनम् — Śalya’s Assault on the Pāṇḍava Host
with Omens and Bhīma’s Counter
रणे5हन्यत पुत्रैस्ते शतशशो5थ सहस््रशः । राजन! महारथी पाण्डुपुत्र कौरव-सेनाका वध करने लगे। इसी प्रकार आपके पुत्र भी पाण्डव-सेनाके सैकड़ों, हजारों वीरोंका समरांगणमें सब ओरसे अपने बाणोंद्वारा संहार करने लगे
sañjaya uvāca |
raṇe 'hanyata putrais te śataśaśo 'tha sahasraśaḥ |
rājan mahārathī pāṇḍuputraḥ kaurava-senāyā vadhaṃ kartum ārabdhavān |
tathā tava putrā api pāṇḍava-senāyāḥ śatān sahasrāṇi ca vīrāṇāṃ samaraṅgaṇe sarvataḥ svabāṇaiḥ saṃjahruḥ ||
Sabi ni Sañjaya: Sa labanan, pinabagsak ng iyong mga anak ang mga mandirigma nang daan-daan, at saka libu-libo. O Hari, ang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe sa mga anak ni Pāṇḍu ay nagsimulang maghasik ng pagpatay sa hukbong Kaurava. Gayon din, ang iyong mga anak, sa bawat panig ng larangan, ay lumipol ng daan-daan at libu-libong bayani ng hukbong Pāṇḍava sa pamamagitan ng kanilang mga palaso—larawang nagpapakita ng lumalalang bagsik ng digmaan, kung saan ang giting ay lumalampas sa pagpipigil, at ang halaga’y sinusukat sa buhay, hindi sa tagumpay lamang.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the grim symmetry of war: both sides, driven by martial duty and rivalry, inflict mass destruction. It implicitly highlights the ethical cost of unchecked vengeance and the way battlefield prowess can eclipse compassion and restraint.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the fighting has intensified: a Pāṇḍava great warrior is slaughtering the Kaurava forces, and Dhṛtarāṣṭra’s sons respond in kind, killing large numbers of Pāṇḍava warriors with volleys of arrows across the battlefield.