Shloka 43
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
इत्युक्त्वा राजशार्टूलस्तस्थौ गर्जन्ञमर्षण: । ऐसा कहकर क्रोधमें भरा हुआ राजसिंह शिशुपाल दहाड़ता हुआ युद्धके लिये डट गया,स्वराष्ट्राणि गमिष्यामस्तदनुज्ञातुमरहसि । श्रुत्वा तु वचन राज्ञां धर्मराजो युधिछिर: “हम अपने-अपने राष्ट्रको जायँगे, आप हमें आज्ञा दें।।
ity uktvā rājaśārṭūlas tasthau garjan amarṣaṇaḥ | svarāṣṭrāṇi gamiṣyāmas tad-anujñātum arhasi | śrutvā tu vacanaṃ rājñāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
Pagkasabi nito, ang tigre sa mga hari ay nanatiling nakatindig, umuungal sa di-mapigil na poot, handa sa labanan. Pagkaraan, sinabi ng nagkakatipong mga hari, “Uuwi kami sa kani-kaniyang kaharian; nararapat na ipagkaloob mo ang pahintulot.” Nang marinig ang kanilang pananalita, pinarangalan ni Dharma-haring Yudhiṣṭhira ang mga kagalang-galang na monarka ayon sa nararapat, at sinabi sa kanyang mga kapatid: “Ang mga haring ito’y dumating sa atin nang may mabuting loob. Ngayon, ang mga makapangyarihang panginoong ito, matapos humingi ng pahintulot sa akin, ay handa nang bumalik sa kanilang mga kaharian. Nawa’y mapabuti kayo—ihatid ninyo ang mga dakilang haring ito nang may paggalang hanggang sa hangganan ng ating lupain.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid provocation and martial tension, dharma in kingship is shown through proper conduct: honoring guests and granting leave respectfully. Yudhiṣṭhira models ethical rulership by maintaining decorum and ensuring dignified escort for visiting kings.
After a furious outburst, Śiśupāla stands roaring, poised for conflict. Meanwhile, the visiting kings request Yudhiṣṭhira’s permission to return home. Yudhiṣṭhira honors them appropriately and instructs his brothers to escort them respectfully to the borders.