Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
कर्मणैतेन राजेन्द्र धर्मश्न सुमहान् कृत: । आपूृच्छामो नरव्यात्र सर्वकामै: सुपूजिता:
vaiśampāyana uvāca |
karmaṇaitena rājendra dharmajña sumahān kṛtaḥ |
āpṛcchāmo naravyāghra sarvakāmaiḥ supūjitāḥ ||
Wika ni Vaiśampāyana: “O pinakamainam sa mga hari, O nakaaalam ng dharma, sa gawaing ito mismo ay nakamit mo ang tunay na dakila. O tigre sa mga tao, matapos mo kaming parangalan sa lahat ng ninanais na handog at ipakita ang pambihirang paggalang, ngayo’y hinihiling namin ang iyong pahintulot upang lumisan.”
वैशम्पायन उवाच
A ruler’s greatness is measured not only by power but by dharmic conduct—especially honoring guests and fulfilling rightful needs. Ethical kingship is shown through respectful reception and generous provision.
The speaker praises the king for a significant, dharma-aligned act and for honoring the visitors with all comforts. Having been well received, they formally request permission to take their leave, following courtly protocol.