Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
पाण्डव्स्त्वब्रवीद् भ्रातून् सत्कारेण महीपतिम्
pāṇḍavastvabravīd bhrātṝn satkāreṇa mahīpatim | pāṇḍunandana yudhiṣṭhirena bhrātṝn prati—“damaghoṣa-putrasya vīrasya rājñaḥ śiśupālasya antyeṣṭi-saṃskāraṃ mahā-satkāreṇa kuruta, mā vilambata” iti | pāṇḍavāś ca tasya bhrātuḥ ājñāṃ yathārtha-rūpeṇa pālayām āsuḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, si Yudhiṣṭhira, anak ni Pāṇḍu, ay nagsalita sa kanyang mga kapatid nang may nararapat na paggalang at nag-utos: “Isagawa agad, nang walang pagkaantala at may ganap na parangal, ang mga huling ritwal para sa bayaning haring si Śiśupāla, anak ni Damaghoṣa.” Tinupad ng mga Pāṇḍava ang utos ng kanilang kapatid nang eksakto—pinanghawakan ang aral na kahit ang nabuwal na kaaway ay nararapat pa ring bigyan ng wastong ritwal at dangal ng isang hari.
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights dharma in the form of dignified conduct: even after conflict, a king (and those under him) should ensure proper funeral rites and honor for the deceased, reflecting restraint, respect for social-religious obligations, and impartial royal ethics.
After Śiśupāla’s death, Yudhiṣṭhira instructs his brothers to perform Śiśupāla’s antyeṣṭi (funeral rites) promptly and with full royal honor; the Pāṇḍavas obey his order faithfully.