Adhyaya 33

Verse 1

नस्ममा न (0) आसजअन+- - इसीको आजकल रोहतक (पंजाब) कहते हैं। (राजसूयपर्व) त्रयस्त्रिंशो 5 ध्याय: युधिष्ठिरके शासनकी विशेषता

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O ligaya ng angkang Kuru! Kaya nga, matapos masakop ang daigdig, ang magkakapatid—na kumikilos ayon sa sarili nilang dharma—ay nagsimulang mamahala sa mundong ito.”

Verse 2

बलीनां सम्यगादानादू धर्मतश्नानुशासनात्‌ | निकामवर्षी पर्जन्य: स्फीतो जनपदो5भवत्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sapagkat ang malalakas ay pinagbabayad ng nararapat na dapat ibigay, at sapagkat ang pamamahala ay isinasagawa ayon sa dharma, ang ulan ay bumubuhos ayon sa ninanais. Kaya ang kaharian ay naging masagana at busog, umunlad sa yaman at sa ani ng butil.

Verse 3

सर्वारम्भा: सुप्रवृत्ता गोरक्षा कर्षणं वणिक्‌ । विशेषात्‌ सर्वमेवैतत्‌ संजज्ञे राजकर्मण:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Lahat ng gawain ay nagsimulang umunlad—lalo na ang pag-iingat sa mga baka, ang pagbubungkal ng bukirin, at ang kalakalan. Tunay nga, dahil sa maayos na pamamahala ng hari, ang lahat ng ito ay naisakatuparan nang matagumpay.

Verse 4

दस्युभ्यो वज्चकेभ्यो वा राजन्‌ प्रति परस्परम्‌ । राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयन्त मृषा गिर:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Hari, doon ay hindi naririnig ang salitang kasinungalingan—mula man sa magnanakaw o mandaraya, ni maging sa mga paborito at pinagkakatiwalaan ng hari. Hindi lamang sa mga nasasakupan, kundi maging sa isa’t isa, hindi sila dumudulog sa pagsisinungaling o panlilinlang.”

Verse 5

अवर्ष चातिवर्ष च व्याधिपावकमूर्च्छनम्‌ । सर्वमेतत्‌ तदा नासीद्‌ धर्मनित्ये युधिषछिरे,धर्मपरायण युधिष्ठिरके शासनकालमें अनावृष्टि, अतिवृष्टि, रोग-व्याधि तथा आग लगने आदि उपद्रवोंका नाम भी नहीं था

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa panahon ng paghahari ni Yudhiṣṭhira—na matatag sa dharma—wala ni pagbanggit man ng mga kapahamakan: walang tagtuyot, walang labis na pag-ulan, walang salot ng karamdaman, at walang pagkalat ng apoy.

Verse 6

प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वभावजम्‌ | अभिहर्तु नृपा जम्मुर्नान्यि: कार्य: कथंचन

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang mga hari ay pumaparoon lamang upang maghandog ng likás at nakaugaliang tributo, at upang magsagawa ng isang paglilingkod na ikalulugod—hindi kailanman para sa ibang layunin gaya ng digmaan o pamimilit.

Verse 7

धर्म्यर्धनागमैस्तस्य ववृधे निचयो महान्‌ । कर्तु यस्य न शक्‍्येत क्षयो वर्षशतैरपि

Wika ni Vaiśampāyana: Sa yaman na natamo sa matuwid at makatarungang paraan ayon sa dharma, lumaki nang lubha ang kanyang dakilang kabang-yaman, anupa’t kahit gugulin nang bukas-palad sa loob ng daan-daang taon ay hindi pa rin mauubos.

Verse 8

स्वकोष्ठस्य परीमाणं कोशस्य च महीपति: । विज्ञाय राजा कौन्तेयो यज्ञायैव मनो दथे,कुन्तीनन्दन राजा युधिष्ठिरने अपने अन्न-वस्त्रके भंडार तथा खजानेका परिमाण जानकर यज्ञ करनेका ही निश्चय किया

Wika ni Vaiśampāyana: Nang masukat niya ang lawak ng sarili niyang mga kamalig at ang saklaw ng kanyang kabang-yaman, ang haring si Yudhiṣṭhira—anak ni Kuntī—ay itinuon ang isip sa iisang pasya: ang magsagawa ng yajña, ang banal na paghahandog.

Verse 9

सुहृदश्चैव ये सर्वे पूृथक्‌ च सह चाब्रुवन्‌ | यज्ञकालस्तव विभो क्रियतामत्र साम्प्रतम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: Lahat ng kanyang mga suhrid—mga kaibigang tapat na may mabuting hangarin—may nagsalita nang paisa-isa at may nagsalita nang sabay-sabay, na paulit-ulit na humihimok: “O makapangyarihang panginoon, dumating na ang angkop na panahon para sa iyong yajña; kaya isagawa na ito rito at ngayon.”

Verse 10

अथीैवं ब्रुवतामेव तेषाम भ्याययौ हरि: । ऋषि: पुराणो वेदात्मादृश्यश्वैव विजानताम्‌

Habang nagsasalita pa sila nang gayon, dumating si Hari sa sandaling iyon. Siya ang sinaunang Rishi, si Nārāyaṇa, ang mismong kaluluwa ng Veda; at gayunman, maging sa mga nag-aakalang sila’y may pag-unawa, Siya’y mahirap maunawaan, sapagkat nagpapakita lamang Siya ayon sa Kanyang sariling kalooban.

Verse 11

जगतस्तस्थुषां श्रेष्ठ: प्रभवश्वाप्ययश्न ह । भूतभव्यभवन्नाथ: केशव: केशिसूदन:

Wika ni Vaiśampāyana: Si Keśava—ang pumatay sa demonyong si Keśin—ang pinakadakila sa lahat ng gumagalaw at nananatiling di-gumagalaw. Siya ang pinagmulan ng paglitaw ng mga nilalang at ang salalayan ng kanilang pagkalusaw. Siya ang panginoon ng nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap—tagapamahala ng tatlong panahon.

Verse 12

प्राकार: सर्ववृष्णीनामापत्स्वभयदो<रिहा । बलाधिकारे निक्षिप्य सम्यगानकदुन्दुभिम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Siya’y tulad ng muog para sa lahat ng Vṛṣṇi—nagbibigay ng kawalang-takot sa oras ng panganib at lumilipol sa kanilang mga kaaway. Matapos niyang maitalaga nang wasto si Ānakadundubhi (Vasudeva) bilang pinunong-militar ng mga hukbo ng Dvārakā, si Mādhava—ang leon sa mga tao—ay dumating doon kasama ang napakalaking hukbo, taglay ang sari-saring yaman at hiyas bilang handog para kay Dharmarāja.”

Verse 13

उच्चावचमुपादाय धर्मराजाय माधव: । धनौघं पुरुषव्याप्रो बलेन महता55वृत:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Taglay ang sari-saring handog para kay Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), si Mādhava (Kṛṣṇa)—ang tigre sa mga tao—ay dumating na napapaligiran ng malaking lakas-militar, at may dalang rumaragasang yaman.”

Verse 14

त॑ धनौघमपर्यन्तं रत्नसागरमक्षयम्‌ | नादयन्‌ रथघोषेण प्रविवेश पुरोत्तमम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Walang hangganan ang naipong yaman—tila isang di-mauubos na dagat ng mga hiyas. Taglay iyon, at pinanginig ang apat na panig sa dagundong ng mga karwahe, pumasok sila sa pinakadakilang lungsod, ang Indraprastha.”

Verse 15

पूर्णमापूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहो 5भवत्‌ | असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना । कृष्णेन समुपेतेन जहृषे भारतं पुरम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa pagdating niya, lalo pang napuno ang kanilang kasaganaan, ngunit sa mga kaaway nila’y naging sanhi ito ng dalamhati. Kung paanong ang mundong walang araw ay napupuno ng liwanag sa pagsikat ng araw, at kung paanong ang katahimikang walang hangin ay nagigising sa panibagong sigla kapag umihip ang hangin, gayon din nang dumating si Kṛṣṇa sa piling nila, nagdiwang ang lungsod ng mga Bhārata (Indraprastha).”

Verse 16

त॑ मुदाभिसमागम्य सत्कृत्य च यथाविधि । स पृष्टवा कुशलं चैव सुखासीनं युधिष्ठिर:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa galak, si Yudhiṣṭhira ay lumapit upang salubungin siya at, ayon sa nararapat na ritwal, naghandog ng marangal na pagtanggap. Tinanong niya ang kalagayan ng panauhin; at nang ito’y nakaupo na nang maginhawa, si Haring Yudhiṣṭhira—O Janamejaya, pinakamainam sa mga tao—ay lumapit kay Śrī Kṛṣṇa kasama ang mga pari gaya nina Dhaumya at Dvaipāyana, at kasama rin ang kanyang mga kapatid na sina Bhīma, Arjuna, Nakula, at Sahadeva, at saka nagsalita kay Kṛṣṇa.”

Verse 17

धौम्यद्वैपायनमुखैर्त्विग्भि: पुरुषर्षभ । भीमार्जुनयमैश्वैव सहित: कृष्णमब्रवीत्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: O pinakamainam sa mga lalaki, O Janamejaya—pinakadakila sa sangkatauhan—lumapit ang haring Yudhiṣṭhira kay Kṛṣṇa at nagsalita sa kanya, na kasama ang mga paring tagapagpatupad ng ritwal na pinangungunahan nina Dhaumya at Dvaipāyana, at gayundin sina Bhīma, Arjuna, at ang kambal na sina Nakula at Sahadeva. Ipinakikita ng tagpong ito ang wastong asal ng isang hari ayon sa dharma: magalang na pagtanggap, maayos na pag-aasikaso sa panauhin, at pagsasalita sa harap ng mga nakatatanda at mga kamag-anak, ayon sa nararapat.

Verse 18

युधिछिर उवाच त्वत्कृते पृथिवी सर्वा मद्वशे कृष्ण वर्तते । धनं च बहु वार्ष्णेय त्वत्प्रसादादुपार्जितम्‌

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O Kṛṣṇa, dahil sa iyo, ang buong daigdig ay nasa ilalim na ngayon ng aking kapangyarihan, handang maglingkod. At O inapo ng angkan ng Vṛṣṇi, saganang yaman din ang aking natamo sa pamamagitan ng iyong mapagpalang biyaya.”

Verse 19

सो5हमिच्छामि तत्‌ सर्व विधिवद्‌ देवकीसुत । उपय क्तुं द्विजाग्रयेभ्यो हव्यवाहे च माधव,देवकीनन्दन माधव! वह सारा धन मैं विधिपूर्वक श्रेष्ठ ब्राह्मणों तथा हव्यवाहन अग्निके उपयोगमें लाना चाहता हूँ

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kaya, O anak ni Devakī, O Mādhava, nais kong gamitin ang lahat ng yamang iyon ayon sa itinakdang paraan—ialay sa mga pinakadakila sa mga ‘dalawang-beses isinilang’ (mga brāhmaṇa) at ihain sa banal na apoy. Nawa’y magamit ito upang itaguyod ang wastong kaayusan at pabanalin ang mga natamo.”

Verse 20

तदहं यटष्टमिच्छामि दाशा्ह सहितस्त्वया । अनुजैश्न महाबाहो तन्मानुज्ञातुमहसि,महाबाहु दाशार्ह! अब मैं आप तथा अपने छोटे भाइयोंके साथ यज्ञ करना चाहता हूँ। इसके लिये आप मुझे आज्ञा दें

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kaya, O Dāśārha, ngayon ay nais kong magsagawa ng isang paghahandog (yajña) kasama ka at kasama ang aking mga nakababatang kapatid. O makapangyarihang bisig, ipagkaloob mo sa akin ang iyong pagsang-ayon.”

Verse 21

तद्‌ दीक्षापय गोविन्द त्वमात्मानं महाभुज । त्वयीष्टवति दाशार्ह विपाप्मा भविता हाहम्‌,विशाल भुजाओंवाले गोविन्द! आप स्वयं यज्ञकी दीक्षा ग्रहण कीजिये। दाशाहई! आपके यज्ञ करनेपर मैं पापरहित हो जाऊँगा

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Kaya, O Govinda, O makapangyarihang bisig, ikaw mismo ang tumanggap ng dīkṣā (pagpapabanal at pagtatalaga) para sa paghahandog na ito. O Dāśārha, kapag ikaw ang nagsagawa ng ritwal na ito, ako’y magiging malaya sa kasalanan.”

Verse 22

मां वाप्यभ्यनुजानीहि सहैभिरनुजैर्विभो | अनुज्ञातस्त्वया कृष्ण प्राप्त॒यां क्रतुमुत्तमम्‌

Wika ni Yudhiṣṭhira: “O Panginoon, ipagkaloob mo rin sa akin ang pahintulot, kasama ang aking mga nakababatang kapatid. O Kṛṣṇa, tanging kapag pinahintulutan mo ako saka ko tatanggapin ang dīkṣā para sa pinakadakilang handog na yaon. Para sa akin, ang wastong pagkilos ay nagsisimula sa nararapat na pagsang-ayon at sa tamang kaayusan.”

Verse 23

वैशम्पायन उवाच त॑ं कृष्ण: प्रत्युवाचेदं बहूकत्वा गुणविस्तरम्‌ । त्वमेव राजशार्दूल सम्राडहों महाक्रतुम्‌ । सम्प्राप्रुहि त्वया प्राप्ते कृतकृत्यास्ततो वयम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, sumagot si Kṛṣṇa sa kanya, matapos ilahad nang malawakan ang mga kagalingan ng ritwal: “O tigre sa mga hari, ikaw lamang ang karapat-dapat maging emperador. Kaya ikaw ang dapat tumanggap ng dīkṣā para sa dakilang handog na ito. Kapag natamo mo na (ang pagtalaga at ang ganap na pagsasakatuparan), kaming lahat ay magiging ganap sa aming layon.”

Verse 24

यजस्वाभीप्सितं यज्ञ मयि श्रेयस्यवस्थिते । नियुद्धक्ष्व त्वं च मां कृत्ये सर्व कर्तास्मि ते वच:

“Simulan mo ang handog na ninanais mo. Lagi akong nakahanda para sa iyong tunay na kabutihan (śreyas). Ipagkatiwala mo sa akin ang anumang tungkuling kailangan; tutuparin ko ang lahat ng iyong utos.”

Verse 25

युधिछिर उवाच सफल: कृष्ण संकल्प: सिद्धिश्व नियता मम । यस्य मे त्वं हृषीकेश यथेप्सितमुपस्थित:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “O Kṛṣṇa, namunga ang aking pasiya, at tiyak na ang aking tagumpay; sapagkat ikaw, O Hṛṣīkeśa, ay kusang nagpakita rito ayon sa aking ninanais.”

Verse 26

वैशम्पायन उवाच अनुज्ञातस्तु कृष्णेन पाण्डवो भ्रातृभि: सह | ईजितुं राजसूयेन साधनान्युपचक्रमे

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang matanggap ang pagsang-ayon ni Kṛṣṇa, ang anak ni Pāṇḍu (si Yudhiṣṭhira), kasama ang kanyang mga kapatid, ay nagsimulang tipunin ang mga kailangang paghahanda upang maisagawa ang handog na Rājasūya.

Verse 27

ततस्त्वाज्ञापयामास पाण्डवो5रिनिबर्हण: । सहदेवं युधां श्रेष्ठ मन्त्रिणश्वैव सर्वश:,उस समय शशत्रुओंका संहार करनेवाले पाण्डुकुमारने योद्धाओंमें श्रेष्ठ सहदेव तथा सम्पूर्ण मन्त्रियोंको आज्ञा दी

Pagkaraan nito, ang Pāṇḍava na bantog bilang pandurog ng mga kaaway ay naglabas ng utos—ipinatawag si Sahadeva, ang pinakadakila sa mga mandirigma, at pati ang lahat ng mga ministro.

Verse 28

अस्मिन्‌ क्रतौ यथोक्तानि यज्ञाड़नि द्विजातिभि: । तथोपकरणं सर्व मड़लानि च सर्वश:

Wika ni Vaiśaṃpāyana: “Sa paghahandog na ito, tipunin ang lahat ng kailangan sa yajña ayon sa itinakda ng mga ‘dalawang-beses na isinilang’ (mga Brahmana)—kasama ang lahat ng kailangang kasangkapan at bawat bagay na mapalad at mabiyaya.”

Verse 29

अधियज्ञांश्न॒ सम्भारान्‌ धौम्योक्तान्‌ क्षिप्रमेव हि । समानयमन्तु पुरुषा यथायोगं यथाक्रमम्‌

Wika ni Vaiśampāyana: “Pabilisin ng mga tao ang pagtitipon ng mga kailangan sa paghahandog—ang mga sangkap ng ritwal—ayon sa itinakda ni Dhaumya. Kunin at ayusin ang mga ito nang nararapat at ayon sa wastong pagkakasunod-sunod.”

Verse 30

इन्द्रसेनो विशोकश्न पूरुश्चार्जुनसारथि: । अन्नाद्याहरणे युक्ता: सन्‍्तु मत्प्रियकाम्यया,“इन्द्रसेन, विशोक और अर्जुनका सारथि पूरु, ये मेरा प्रिय करनेकी इच्छासे अन्न आदिके संग्रहके कामपर जुट जायँ

Wika ni Vaiśampāyana: “Iatas kina Indrasena, Viśoka, at Pūru—ang kutsero ni Arjuna—ang pagkuha ng pagkain at iba pang pangangailangan, na may hangaring gawin ang ikalulugod ko.”

Verse 31

सर्वकामाश्च कार्यन्तां रसगन्धसमन्विता: । मनोरथप्रीतिकरा द्विजानां कुरुसत्तम

Wika ni Vaiśampāyana: “O pinakamahusay sa mga Kuru, ipahanda ang lahat ng uri ng pagkain—may sarap at bango—upang matupad ang mga nais ng mga ‘dalawang-beses na isinilang’ at magdulot sa kanila ng kasiyahan.”

Verse 32

तद्घाक्यसमकालं च कृतं सर्व न्यवेदयत्‌ । सहदेवो युधां श्रेष्ठो धर्मराजे युधिषछ्ठिरे,धर्मराज युधिष्ठिरकी यह बात समाप्त होते ही योद्धाओंमें श्रेष्ठ सहदेवने उनसे निवेदन किया, “यह सब व्यवस्था हो चुकी है”

Pagkaputol ng mga salitang iyon, si Sahadeva—pinakamagaling sa mga mandirigma—ay nag-ulat kay Haring Yudhiṣṭhira, tagapangalaga ng dharma, na ang lahat ng paghahanda ay natapos nang wasto.

Verse 33

ततो द्वैपायनो राजन्नृत्विज: समुपानयत्‌ । वेदानिव महाभागान्‌ साक्षान्मूर्तिमतो द्विजान्‌,राजन! तदनन्तर द्वैपायन व्यासजी बहुत-से ऋत्विजोंको ले आये। वे महाभाग ब्राह्मण मानो साक्षात्‌ मूर्तिमान्‌ वेद ही थे इति श्रीमहाभारते सभापर्वणि राजसूयपर्वणि राजसूयदीक्षायां त्रयस्त्रिंशो 5 ध्याय: ।।

Pagkaraan nito, O hari, dinala ni Dvaipāyana (Vyāsa) ang mga pari ng handog—mga brahmin na mararangal, na wari’y ang mga Veda mismo ay nagkatawang-tao at nahayag sa harap.

Verse 34

स्वयं ब्रह्मत्वमकरोत्‌ तस्य सत्यवतीसुतः । धनंजयानामृषभ: सुसामा सामगो5भवत्‌,स्वयं सत्यवतीनन्दन व्यासने उस यज्ञमें ब्रह्माका काम सँभाला। धनंजयगोत्रीय ब्राह्मणोंमें श्रेष्ठ सुसामा सामगान करनेवाले हुए

Wika ni Vaiśampāyana: Ang anak ni Satyavatī (Vyāsa) mismo ang tumanggap ng tungkulin bilang paring Brahmā sa handog na iyon. At sa angkan ng Dhanañjaya, ang pinakadakila—si Susāmā—ang nagsilbing Sāmaga, ang tagapag-awit ng mga Sāman.

Verse 35

याज्ञवल्क्यो बभूवाथ ब्रह्निष्ठो5 ध्वर्युसत्तम: । पैलो होता वसो: पुत्रो धौम्पेन सहितो5भवत्‌,और ब्रह्मनिष्ठ याज्ञवल्क्य उस यज्ञके श्रेष्ठतम अध्वर्यु थे। वसुपुत्र पैल धौम्य मुनिके साथ होता बने थे

Wika ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, si Yājñavalkya—matatag sa pagtalima sa Brahman—ang naging pinakadakilang adhvaryu sa handog na iyon; at si Paila, anak ni Vasu, kasama ang pantas na si Dhaumya, ay nagsilbing hotṛ.

Verse 36

एतेषां पुत्रवर्गाश्न॒ शिष्पाश्न भरतर्षभ | बशभूवुहोत्रगा: सर्वे वेदवेदाड़पारगा:,भरतश्रेष्ठ! इनके पुत्र और शिष्यवर्गके लोग, जो सब-के-सब वेद-वेदांगोंके पारंगत विद्वान थे, 'होत्रग” (सप्तहोता) हुए

Wika ni Vaiśampāyana: “O toro sa mga Bharata, ang mga anak at ang lupon ng mga alagad ng mga lalaking iyon—na pawang bihasa sa mga Veda at Vedāṅga—ay dumating upang magsilbi bilang mga hotṛ (ang pitong tagapaghandog) sa ritwal na paghahain.”

Verse 37

ते वाचयित्वा पुण्याहमूहयित्वा च तं विधिम्‌ । शास्त्रोक्तं पूजयामासुस्तद्‌ देवयजनं महत्‌

Ipinabigkas nila ang mga mapalad na pagbabasbas (pūṇyāha) at ipinabuo nang wasto ang itinakdang ritwal, kalakip ang saṅkalpa—ang pormal na panata na malinaw na nagsasaad ng layunin. Pagkaraan, ipinag-utos nilang parangalan, ayon sa mga tuntunin ng śāstra, ang dakilang pook ng paghahandog—ang banal na lugar na inilaan sa pagsamba sa mga diyos.

Verse 38

तत्र चक्कुरनुज्ञाता: शरणान्युत शिल्पिन: । गन्धवन्ति विशालानि वेश्मानीव दिवौकसाम्‌,उस स्थानपर राजाकी आज्ञासे शिल्पियोंने देवमन्दिरोंक समान विशाल एवं सुगन्धित भवन बनाये

Doon, sa pahintulot ng hari, itinayo ng mga bihasang manggagawa ang mga silungan at iba pang gusali—maluluwang at mababangong tahanan—na wari’y mga mansiyon ng mga diyos.

Verse 39

तत आज्ञापयामास स राजा राजसत्तम: | सहदेवं तदा सद्यो मन्त्रिणं पुरुषर्षभ:

Pagkaraan, ang haring pinakadakila sa mga hari, ang bantog na lalaki sa mga tao, ay agad nag-utos sa kaniyang ministro na si Sahadeva. Si Dharmarāja Yudhiṣṭhira, na nagmimithi ng wastong kaayusan at nararapat na paggalang, ay nagpasugo ng mga mabilis na mensahero upang anyayahan ang mga hari at ang mga brāhmaṇa, upang ang nalalapit na ritwal na panghari at kapulungan ay maisagawa ayon sa dharma at sa itinakdang kaugalian.

Verse 40

आमन्त्रणार्थ दूतांस्त्वं प्रेषयस्वाशुगान्‌ द्रुतम्‌ । उपश्रुत्य वचो राज्ञ: स दूतान्‌ प्राहिणोत्‌ तदा

“Para sa pag-aanyaya, magpadala ka agad ng mga mabilis na sugo.” Pagkarinig sa utos ng hari, kaagad na ipinadala ni Sahadeva ang mga mensahero.

Verse 41

आमन्त्रयध्वं राष्ट्रेषु ब्राह्मणान्‌ भूमिपानथ । विशश्व मान्यान्‌ शूद्रांक्ष सर्वानानयतेति च

“Maglibot kayo sa mga kaharian at pormal na anyayahan ang mga brāhmaṇa at ang mga pinunong may-ari ng lupain; anyayahan din ang mga vaiśya, at ang lahat ng iginagalang na śūdra—dalhin ninyo silang lahat dito.”

Verse 42

वैशम्पायन उवाच समाज्ञप्तास्ततो दूता: पाण्डवेयस्य शासनात्‌ | आमन्त्रयाम्बभूवुश्च आनयंश्वापरान्‌ द्रुतम्‌ । तथा परानपि नरानात्मन: शीघ्रगामिन:

Wika ni Vaiśampāyana: Pagkaraan nito, sa utos ng Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira), ang mga sugong matutulin—na tumanggap ng mga tagubilin ni Sahadeva—ay umalis. Inanyayahan nila ang mga tao mula sa lahat ng uri, kabilang ang mga brāhmaṇa, at mabilis ding dinala ang marami pang iba. Hindi rin nila kinaligtaan na ipatawag ang iba pang may kaugnayan sa kanila, at tinipon ang mga iyon nang walang pagkaantala.

Verse 43

ततस्ते तु यथाकाल कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरम्‌ । दीक्षयाज्चक्रिरे विप्रा राजसूयाय भारत,भारत! तदनन्तर वहाँ आये हुए सब ब्राह्मणोंने ठीक समयपर कुन्तीपुत्र युधिष्ठिरको राजसूययज्ञकी दीक्षा दी

Pagdating ng takdang panahon, ang mga paring brāhmaṇa na nagtipon doon ay pormal na nagbigay ng dīkṣā kay Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī, para sa handog na Rājasūya, o Bhārata.

Verse 44

दीक्षित: स तु धर्मात्मा धर्मराजो युधिष्ठिर: । जगाम यज्ञायतनं वृतो विप्रै: सहस्रश:,यज्ञकी दीक्षा लेकर धर्मात्मा धर्मराज युधिष्ठिर सहसौ्रों ब्राह्मणोंसे घिरे हुए यज्ञमण्डपमें गये

Matapos tanggapin ang dīkṣā para sa paghahandog, si Yudhiṣṭhira—ang Dharmarāja, ang haring nakatuon sa dharma—ay nagtungo sa pook ng sakripisyo, napalilibutan ng libu-libong brāhmaṇa.

Verse 45

भ्रातृभिज्ञातिभिश्वैव सुहृद्धिः सचिवै: सह । क्षत्रियैश्व मनुष्येन्द्रैननादेशसमागतै:

Kasama ang kanyang mga kapatid at mga kamag-anak, gayundin ang mga pinagkakatiwalaang kaibigan at mga ministro, at kasama rin ang mga panginoong kṣatriya—mga hari ng mga tao—na nagtipon mula sa sari-saring lupain.

Verse 46

अमात्यैश्न नरश्रेष्ठो धर्मो विग्रहवानिव । उस समय उनके सगे भाई

At habang nakapaligid ang kanyang mga ministro, si Yudhiṣṭhira—ang pinakadakila sa mga tao—ay wari’y si Dharma na nagkatawang-tao; sa kanyang asal at tindig, ang katuwiran ay tila naging lantad sa harap ng kapulungan.

Verse 47

तेषामावसथांक्षक्रुर्थर्मराजस्य शासनात्‌

Sa utos ni Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), libu-libong mga bihasang manggagawa ang nagtayo ng magkakahiwalay na tahanan para sa mga brāhmaṇa na dumating kasama ang kanilang mga kamag-anak. Ang mga bahay na iyon ay sagana sa pagkain at kasuotan, at may mga kaginhawaang angkop sa bawat panahon upang mamuhay roon nang maginhawa ang mga panauhin.

Verse 48

बद्चन्नाच्छादनैर्युक्तानू सगणानां पृथक्‌ पृथक्‌ सर्वर्तुगुणसम्पन्नान्‌ शिल्पिनो5थ सहस्रशः

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, sa utos ni Dharmarāja, libu-libong manggagawa ang nagtayo ng magkakahiwalay na tirahan para sa mga brāhmaṇa na dumating kasama ang kanilang mga tao. Ang mga bahay ay saganang may pagkain at kasuotan, at may kaginhawaang angkop sa bawat panahon, upang ang mga panauhin ay makapanirahan nang magaan at may dangal.

Verse 49

तेषु ते न्‍्यवसन्‌ राजन ब्राह्मणा नृपसत्कृता: | कथयन्त: कथा बद्दी: पश्यन्तो नटनर्तकान्‌

O Hari, sa mga bahay na iyon nanirahan ang mga brāhmaṇa matapos parangalan at tanggapin nang marangal ng pinuno. Doon ay nagkukuwento sila ng sari-saring salaysay at nanonood ng pagtatanghal ng mga aktor at mananayaw.

Verse 50

भुज्जतां चैव विप्राणां वदतां च महास्वन: । अनिशं श्रूयते तत्र मुदितानां महात्मनाम्‌,वहाँ भोजन करते और बोलते हुए आनन्दमग्न महात्मा ब्राह्मणोंका निरन्तर महान्‌ कोलाहल सुनायी पड़ता था

Sinabi ni Vaiśampāyana: Doon ay walang patid na naririnig ang malakas na ingay—mula sa mga brāhmaṇa na mararangal ang loob, na masayang kumakain at nag-uusap.

Verse 51

दीयतां दीयतामेषां भुज्यतां भुज्यतामिति । एवम्प्रकारा: संजल्पा: श्रूयन्ते स्मात्र नित्यश:,“इनको दीजिये, इन्हें परोसिये, भोजन कीजिये, भोजन कीजिये” इसी प्रकारके शब्द वहाँ प्रतिदिन कानोंमें पड़ते थे

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ibigay—ibigay sa kanila; ihain—ihain; kumain—kumain!” Ang ganitong mga sigaw at palitan ng salita ay naririnig doon araw-araw, na hindi nagkukulang.

Verse 52

गवां शतसहस्राणि शयनानां च भारत । रुक्मस्य योषितां चैव धर्मराज: पृथग्‌ ददौ

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Bhārata, si Haring Dharma (Yudhiṣṭhira) ay nagkaloob nang hiwa-hiwalay na handog: daan-daang libong baka, gayundin ang mga higaan, at pati ginto at mga dalaga.”

Verse 53

प्रावर्ततैवं यज्ञ: स पाण्डवस्य महात्मन: । पृथिव्यामेकवीरस्य शक्रस्येव त्रिविष्टपे,इस प्रकार स्वर्गमें इन्द्रकी भाँति भूमण्डलमें अद्वितीय वीर महात्मा पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरका वह यज्ञ प्रारम्भ हुआ

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa gayon nagsimula ang paghahandog (yajña) ng dakilang Pāṇḍava—si Yudhiṣṭhira—na walang kapantay sa kabayanihan sa ibabaw ng lupa, gaya ni Śakra (Indra) na nangingibabaw sa langit.

Verse 54

ततो युधिष्छिरो राजा प्रेषयामास पाण्डवम्‌ | नकुलं हास्तिनपुरं भीष्माय पुरुषर्षभ:

Pagkaraan, si Haring Yudhiṣṭhira, ang pinakadakila sa mga lalaki, ay nagsugo sa Pāṇḍava na si Nakula patungong Hāstinapura upang ipatawag si Bhīṣma.

Verse 55

द्रोणाय धृतराष्ट्राय विदुराय कृपाय च । भ्रातृणां चैव सर्वेषां येडनुरक्ता युधिष्ठिरे

Sinabi ni Vaiśampāyana: (Nagpadala si Yudhiṣṭhira ng mensahe) kina Droṇa, Dhṛtarāṣṭra, Vidura, at Kṛpa; gayundin sa lahat ng kanyang mga kapatid, at sa lahat ng iba pang tapat na nagmamahal kay Yudhiṣṭhira.

Verse 463

सर्वविद्यासु निष्णाता वेदवेदाड़पारगा: । तत्पश्चात्‌ वहाँ भिन्न-भिन्न देशोंसे ब्राह्यगलोग आये, जो सम्पूर्ण विद्याओंमें निष्पात तथा वेद-वेदांगोंके पारंगत विद्वान्‌ थे

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, dumating doon ang mga Brahmin mula sa iba’t ibang lupain—mga pantas na bihasa sa lahat ng sangay ng kaalaman, at ganap na dalubhasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga (mga pantulong na disiplina).