Shloka 23
Karṇa-parva Adhyāya 58 — Arjuna’s Arrow-Storm and Relief of Bhīmasena
Devanagari script
यथा हि समरे द्रोण: पार्षतं वीक्ष्य मारिष,आर्य! जैसे द्रोणाचार्य समरभूमिमें धृष्टद्युम्मको देखकर मन-ही-मन खिन्न हो उसे अपनी मृत्यु मानते थे, उसी प्रकार शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले धृष्टद्युम्न भी रफक्षेत्रमें अश्वत्थामाको देखकर अप्रसन्न हो उसे अपनी मृत्यु समझते थे
Translation
Kung paanong sa digmaan, nang masilayan ni Droṇa si Dṛṣṭadyumna, anak ni Pṛṣata, ay nanlumo sa loob at inakalang siya ang sariling kamatayan—gayon din si Dṛṣṭadyumna, tagapaglipol ng mga bayani ng kaaway, nang makita si Aśvatthāmā sa larangan, ay hindi nagalak at inisip siyang siya ring kamatayan niya.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formmasculine, locative, singular
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
Formmasculine, nominative, singular
पार्षतम्the son of Prishata (Dhrishtadyumna)
पार्षतम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्षत
Formmasculine, accusative, singular
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
TypeVerb
Root√ईक्ष्
Formabsolutive (क्त्वा/ल्यप्), parasmaipada (usage-neutral here)
मारिषO venerable one (term of address)
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes