अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च
Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter
हाहाकृतमभूत् सर्व स्थावरं जड़म॑ तथा | चराचरस्य गोप्तारौ दृष्टवा संछादितौ शरै:,चराचर जगत्की रक्षा करनेवाले उन दोनों वीरोंको बाणोंसे आच्छादित हुआ देख स्थावर-जंगम समस्त प्राणी हाहाकार कर उठे
hāhākṛtam abhūt sarvaṃ sthāvaraṃ jaḍaṃ tathā | carācarasya goptārau dṛṣṭvā saṃchāditau śaraiḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Nang makita ang dalawang bayani—mga tagapangalaga ng daigdig na gumagalaw at di-gumagalaw—na natabunan ng mga palaso, ang lahat ng nilalang, maging nakapirmi o gumagalaw, ay nabalot ng pangamba at nagtaas ng malakas na daing. Ipinahihiwatig ng tagpong ito na ang pagbagsak o pagkasugat ng mga matuwid na tagapagtanggol sa digmaan ay nararamdaman bilang isang dagok sa kaayusang moral ng buong buhay.
संजय उवाच
When those who function as ‘protectors’ of society and order are grievously struck, the harm is not merely personal—it reverberates through the whole world of beings. The verse frames battlefield injury as a disturbance of dharmic stability, eliciting collective moral anguish.
Sañjaya describes a moment on the battlefield where two great warriors—portrayed as guardians of the world—are seen covered with arrows. This sight causes universal panic and lamentation among all creatures, both stationary and moving.