Shloka 124

अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च

Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter

Devanagari script

तत: शरशतैस्ती५णैरश्वत्थामा प्रतापवान्‌ । निश्चैष्टी तावुभौ युद्धे चक्रे माधवपाण्डवी

Transliteration

tataḥ śaraśataiḥ tīkṣṇair aśvatthāmā pratāpavān | niścaiṣṭī tāv ubhau yuddhe cakre mādhava-pāṇḍavau ||

Translation

Pagkaraan, ang maringal na Aśvatthāman, sa daan-daang matutulis na palaso, ay nagpahinto sa sandaling yaon kina Mādhava (Kṛṣṇa) at sa Pāṇḍava (Arjuna) sa gitna ng labanan, na wari’y napaurong sa pagkilos.

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय

• शरशतैः: with hundreds of arrows
• शरशतैः: Karana
• Type: Noun
• Root: शरशत (शर + शत)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तीक्ष्णैः: sharp
• तीक्ष्णैः: Karana
• Type: Adjective
• Root: तीक्ष्ण
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (शरशतैः सह विशेषणम्)

• अश्वत्थामा: Ashvatthaman
• अश्वत्थामा: Karta
• Type: Noun
• Root: अश्वत्थामन्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रतापवान्: mighty/valiant
• प्रतापवान्: Karta
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (अश्वत्थामा इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• निश्चेष्टीत्: made (them) motionless/disabled
• Type: Verb
• Root: निश्चेष्टय् (नि + चेष्ट् + णिच्)
• Form: लुङ् (अङ्गीकृत-आगमयुक्तः), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तौ: those two (them both)
• तौ: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• उभौ: both
• उभौ: Karma
• Type: Adjective
• Root: उभ
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन (तौ इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• युद्धे: in battle
• युद्धे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युद्ध
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• चक्रे: did/made
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन

• माधवपाण्डवी: Madhava and the Pandava (Krishna and Arjuna)
• माधवपाण्डवी: Karma
• Type: Noun
• Root: माधवपाण्डव (माधव + पाण्डव)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Aśvatthāmā
• Mādhava (Kṛṣṇa)
• Pāṇḍava (Arjuna)
• battlefield (yuddha)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the unpredictability and moral strain of warfare: even righteous leaders can be struck down by force, so dharma is tested not by invulnerability but by composure, discipline, and ethical conduct amid danger.

What is happening in the narrative?

Sañjaya reports that Aśvatthāmā showers sharp arrows in such quantity that both Kṛṣṇa (as charioteer) and Arjuna are made momentarily motionless on the battlefield, indicating a powerful offensive and a temporary setback.