Shloka 7
अध्याय ५३ — रणमेघोपमा सेना-वर्णना तथा सुषेण-वधोत्तर प्रतिक्रिया
Battle-as-Storm Imagery and the Aftermath of Suṣeṇa’s Fall
(महदासीत् तयोरयुद्ध मुहूर्तमिव दारुणम् । क़्ुद्धयो: समरे राजन् रामरावणयोरिव ।।) राजन! समरभूमिमें कुपित हुए राम और रावणके समान उन दोनों वीरोंमें दो घड़ीतक बड़ा भयंकर युद्ध चलता रहा। ततः शिखण्डी कुपित: शरै: सप्तभिराहवे । कृपं विव्याध कुपितं कड्कपत्रैरजिह्यागै:,तत्पश्चात् शिखण्डीने क्रोधमें भरकर युद्धस्थलमें कंकपत्रयुक्त सात सीधे बाणोंद्वारा कुपित कृपाचार्यको क्षत-विक्षत कर दिया
sañjaya uvāca | mahad āsīt tayor ayuddhaṁ muhūrtam iva dāruṇam | kruddhayoḥ samare rājan rāma-rāvaṇayor iva || tataḥ śikhaṇḍī kupitaḥ śaraiḥ saptabhir āhave | kṛpaṁ vivyādha kupitaṁ kaṅka-patrair ajihyāgaiḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: O Hari, sa ilang sandali ay naging lubhang mabangis ang kanilang sagupaan—gaya nina Rāma at Rāvaṇa na nagngangalit sa larangan. Pagkaraan, si Śikhaṇḍī, nag-aalab sa poot, ay tumama kay Kṛpa na galit din sa pamamagitan ng pitong tuwid na palaso na may balahibo ng tagak, at siya’y malubhang nasugatan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how anger (krodha) magnifies the destructiveness of conflict: once warriors become ‘kruddha/kupita’, the battle turns dreadful and decisive blows follow quickly. The ethical undertone is that passion-driven combat eclipses restraint, accelerating harm even among disciplined fighters.
Sañjaya reports to the king that the duel between the two warriors became terrifying for a time, compared to the legendary Rāma–Rāvaṇa battle. Immediately after, Śikhaṇḍī, enraged, shoots seven straight, heron-feathered arrows and wounds Kṛpa on the battlefield.