Shloka 12
कृष्णेन अर्जुनस्य प्रोत्साहनम् — Kṛṣṇa’s Exhortation to Arjuna
Prelude to Karṇa’s Slaying
निष्काणामथ शूराणां शरीराणां च धन्विनाम् | चर्मणां सपताकानां संघास्तत्रापतन् भुवि
niṣkāṇām atha śūrāṇāṁ śarīrāṇāṁ ca dhanvinām | carmaṇāṁ sapatākānāṁ saṅghās tatrāpatann bhuvi, bhārata |
Sinabi ni Sañjaya: O Bhārata, doon sa lupa’y nagbagsakan ang mga bunton sa bunton—mga ulong pugot, mga bisig at hita; malalaking hikaw at iba pang palamuti; mga gintong kuwelyong-plaka (niṣka); mga bangkay ng mga bayaning mamamana; at mga tumpok ng mga kalasag at watawat. Inilalantad ng tanawing ito ang kakila-kilabot na halaga ng digmaan: ang tapang at ang karangyaan ay kapwa nauuwi sa mga labi na walang buhay, babala na hinuhubaran ng karahasan ang dangal at lahat ng kinang ng daigdig.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the grim reality and moral weight of war: even heroic bodies and symbols of honor (ornaments, banners) become mere debris. It implicitly cautions against attachment to worldly splendor and highlights the human cost that accompanies kṣatriya warfare.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra what he ‘sees’ on the battlefield: heaps of severed limbs and heads, fallen ornaments, and the bodies of archers, along with piles of shields and banners scattered on the earth after intense fighting.